Αρχική » Τομείς » Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας » Μέλη ΔΕΠ Βυζαντ Βιογραφικά » theodora_antonopoulou_gr

Θεοδώρα Αντωνοπούλου

Καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας

antono[at]phil.uoa[dot]gr

 

Τμήμα Φιλολογίας, Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας
ΕΚΠΑ, Πανεπιστημιόπολη, Ζωγράφου
157 84 Αθήνα
Τηλ.: +30-210-7277732 (Κυψέλη 704)

 

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ

  • Βυζαντινή Φιλολογία
  • Λόγια παράδοση, Ρητορική, Ομιλητική, Γραμματικά κείμενα
  • Παλαιογραφία
  • Eκδοτική των κειμένων

 ΣΠΟΥΔΕΣ

  • 1986-1990: Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πτυχίο με "Άριστα" (Ειδίκευση: Κλασική Φιλολογία)
  • 1991-1993: Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, Μ. Βρετανία, Master of Philosophy (M.Phil.) (Byzantine Studies)
  • 1993-1995: Πανεπιστήμιο Οξφόρδης, Μ. Βρετανία, Doctor of Philosophy (D.Phil.) (Byzantine Studies)
  • Διδ. Διατριβή: The Homilies of the Emperor Leo VI. Prolegomena to a Critical Edition. Επόπτης: Καθηγητής Cyril Mango

ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ

  • 2012- : Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Φιλολογίας, Καθηγήτρια
  •  2008-2012 : Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τμήμα Φιλολογίας, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια
  • 2007-2008 : Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Φιλολογίας, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια
  • 2001-2007: Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Φιλολογίας, Επίκουρη Καθηγήτρια
  • 1997-2001: Πανεπιστήμιο Κύπρου, Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών, Λέκτορας

 ΜΕΤΑΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΕΣ ΥΠΟΤΡΟΦΙΕΣ - ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

  • "Έπαθλο Μιχ. και Ιωάν. Κατσαρά" της Ακαδημίας Αθηνών (Δεκέμβριος 2009) για το βιβλίο Leonis VI Sapientis Imperatoris Byzantini Homiliae
  • Ερευνητική υποτροφία (Forschungsstipendium/Research Fellowship, 2006/2007) από το Ίδρυμα Alexander von Humboldt (Βόννη Γερμανίας) για δωδεκάμηνη έρευνα στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου Freie Universitaet (Φεβρουάριος-Οκτώβριος 2006 και Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2007)
  • Centenary Scholarship 2001-2002 για δίμηνη έρευνα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών και παραλλήλως Visiting Fellowship στο Κολλέγιο Linacre του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (Ιούλιος-Αύγουστος 2002)
  • Ερευνητικός εταίρος (Research Fellow, Σεπτέμβριος 1995 - Μάιος 1996), Βιβλιοθήκη και Συλλογή Dumbarton Oaks Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, Ουάσιγκτον, D.C.
  • Ερευνητικός εταίρος (άμισθος) (non-stipendiary Junior Research Fellow, 1995-1997), Κολλέγιο Linacre Πανεπιστημίου Οξφόρδης

 ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

A. ΒΙΒΛΙΑ 

1) The Homilies of the Emperor Leo VI (Brill Publishers: The Medieval Mediterranean. Peoples, Economies and Cultures, 400–1453, 14), Leiden – New York – Cologne 1997, σσ. X + 308. ISBN 90-04-10814-9.

2) Leonis VI Sapientis imperatoris Byzantini Homiliae (Brepols Publishers: Corpus Christianorum. Series Graeca, 63), Turnhout, Belgium 2008, σσ. 919 (CCXXX + 689). ISBN 978-2-503-40631-2.

3) a) Βυζαντινή Ομιλητική. Συγγραφείς και κείμενα, Αθήνα 2013, σσ. 485. ISBN: 978-960-93-4968-0.

b) Βυζαντινή Ομιλητική. Συγγραφείς και κείμενα. Β´ έκδοση επαυξημένη με ανθολόγιο ομιλητικών κειμένων, Αθήνα 2015, σσ. 998. ISBN: 978-960-93-7018-9.

4) Mercurii grammatici Opera iambica (Brepols Publishers: Corpus Christianorum. Series Graeca, 87), Turnhout, Belgium 2017, σσ. 190 (LXXII+118). ISBN 978-2-503-56457-9.

B. Επιμέλεια βιβλίου

5) T. Antonopoulou – S. Kotzabassi – M. Loukaki (εκδ.), Myriobiblos. Essays on Byzantine Literature and Culture (Walter de Gruyter: Byzantinisches Archiv, 29), Berlin – New York 2015, σσ. XVI + 365. ISBN 978-1-5015-0156-2.

Γ. Μελέτες σε επιστημονικά περιοδικά / Κεφάλαια σε βιβλία

6) «A New Palimpsest Manuscript of the Homilies of the Emperor Leo VI: Petropolitanus graecus 675», Byzantinische Zeitschrift 89 (1996), 1–10 και Πίν. Ι.

7) «Verses in Praise of Leo VI», Byzantion 66 (1996), 281–284.

8) «An Epistolary Attributed to Leo the Wise», Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 47 (1997), 73–79.

9) «Homiletic Activity in Constantinople around 900», στο: M. Cunningham – P. Allen (εκδ.), Preacher and Audience. Studies in Early Christian and Byzantine Homiletics (Brill Publishers: A New History of the Sermon, 1), Leiden – Boston – Cologne 1998, 317–348.

10) «Ανέκδοτη ομιλία Ευθυμίου Α´ πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως εις τα Εισόδια της Θεοτόκου (BHG 1112q)», Ελληνικά 48 (1998), 149–152.

11) «Ἕνας αὐτόπτης μάρτυρας τῆς Ἁλώσεως: Γεώργιος Σφραντζῆς», Λακωνικαὶ Σπουδαί 14 (1998), 105–118.

12) «A Quantitative Survey of the Christian-Byzantine Inscriptions of Ephesus and Thessalonica», στο: H. Friesinger – F. Krinzinger (εκδ.), 100 Jahre Österreichische Forschungen in Ephesos. Akten des Symposions Wien 1995 (Österreichische Akademie der Wissenschaften, philos.-hist. Kl., Denkschriften, 260 = Archäologische Forschungen, 1), Wien 1999, 169–178.

13) «´Ενα νέο χειρόγραφο του επιστολαρίου του Ψευδο-Λέοντος του Σοφού: ΕΒΕ 2429», Ελληνικά 49 (1999), 147–149.

14) «Rediscovering a Byzantine Preacher: The Case of George the Rhetor. With the editio princeps of his Homilies on All Saints and on Joachim and Anna», Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 49 (1999), 161–176.

15) «Two Manuscript Collections of the Works of Gregory of Nyssa and the Identification of a Manuscript of Bessarion», Byzantinische Zeitschrift 93 (2000), 1–22.

16) «Lexicographical Addenda from the Homilies of the Emperor Leo VI», Byzantion 70 (2000), 9–24.

17) «Ο πανηγυρικός λόγος του πατριάρχη Ευθυμίου Α´ για τον Απόστολο Θωμά», Βυζαντινά 22 (2001), 95–112.

18) «Η Ομιλητική και η θέση της σε μία νέα ιστορία της βυζαντινής λογοτεχνίας», in: P. Odorico – P. A. Agapitos (εκδ.), Pour une “nouvelle” histoire de la littérature byzantine. Problèmes, méthodes, approches, propositions. Actes du colloque international philologique Nicosie, 25-28 mai 2000 (Centre Pierre Belon, Dossiers Byzantins, 1), Paris 2002, 117–137. Δες και παρακάτω, υπ᾽ αρ. 36.

19) (με τον Σ. Πασχαλίδη), «´Ενα ανέκδοτο κείμενο της μεσοβυζαντινής αγιολογίας: Ο Βίος του Χρυσοστόμου του Νικήτα Παφλαγόνος», στο: Λόγια και δημώδης γραμματεία του ελληνικού Μεσαίωνα. Αφιέρωμα στον Εύδοξο Θ. Τσολάκη. Πρακτικά Θ´ Επιστημονικής Συνάντησης του Τομέα Μεσαιωνικών και Νέων Ελληνικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (11–13 Μαΐου 2000), Θεσσαλονίκη 2002, 111–122.

20) «The Orthographical Kanons of Nicetas of Heraclea», Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 53 (2003), 171–185.

21) «A Kanon on St Nicholas by Manuel Philes», Revue des Études Byzantines 62 (2004), 197–213.

22) «Photios Deacon and Skeuophylax of the Holy Apostles and his Encomium on St Luke the Evangelist», Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 55 (2005), 7–42.

23) «Eustathius of Antioch and a Fragment Attributed to Patriarch Photius», The Journal of Theological Studies n.s. 57 (2006), 546–550.

24) «Unpublished Scholia on the Apostle Paul and John Climacus by the Emperor Leo VI», στο: M. Hinterberger – E. Schiffer (εκδ.), Byzantinische Sprachkunst. Studien zur byzantinischen Literatur gewidmet Wolfram Hörandner zum 65. Geburtstag (Walter de Gruyter: Byzantinisches Archiv, 20), Berlin – New York 2007, 20–34.

25) «The “Brief Exegesis of John Climacus᾽ Heavenly Ladder” by Nikephoros Kallistos Xanthopoulos. Remarks on its Nature and Sources», Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 57 (2007), 149–168.

26) «Τρία ελληνικά χειρόγραφα της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κύπρου», Ελληνικά 58 (2008), 293–313.

27) «Ancient Greek Authors in Byzantium: The Case of the Homilies of the Emperor Leo VI», στο: E. Karamalengou – E. Makrygianni (εκδ.), Ἀντιφίλησις. Studies on Classical, Byzantine and Modern Greek Literature and Culture In Honour of John-Theophanes A. Papademetriou (Franz Steiner Verlag), Stuttgart 2009, 551–557.

28) «Commenting on a Homily: A Poem by Manuel Philes», Byzantion 79 (2009), 25–36.

29) «The Metrical Passions of SS. Theodore Tiron and Theodore Stratelates in cod. Laura Λ 170 and the grammatikos Merkourios», στο: S. Kotzabassi – G. Mavromatis (εκδ.), Realia byzantina (Walter de Gruyter: Byzantinisches Archiv, 22), Berlin – New York 2009, 1–11.

30) «On the Reception of Homilies and Hagiography in Byzantium: The Recited Metrical Prefaces», στο: A. Rhoby – E. Schiffer (εκδ.), Imitatio – Aemulatio – Variatio. Akten des internationalen wissenschaftlichen Symposions zur byzantinischen Sprache und Literatur (Wien, 22.-25. Oktober 2008) (Österreichische Akademie der Wissenschaften, philos.-hist. Kl., Denkschriften, 402 = Veröffentlichungen zur Byzanzforschung, 21), Wien 2010, 57–79 (Α4).

31) «The Date of Theognostos᾽ Orthography: A Reappraisal», Byzantinische Zeitschrift 103 (2010), 1–12.

32) «Ανώνυμο ποίημα για την αγία Βαρβάρα από τον κώδ. Barocci 197», στο: T. Korres – P. Katsoni – I. Leontiadis – A. Goutzioukostas (εκδ.), Φιλοτιμία. Τιμητικός τόμος για την ομότιμη καθηγήτρια Αλκμήνη Σταυρίδου-Ζαφράκα, Θεσσαλονίκη 2011, 69–74.

33) «A Survey of Tenth-Century Homiletic Literature», Parekbolai. An Electronic Journal for Byzantine Literature 1 (2011), 7–36.

34) «A Textual Source and its Contextual Implications: On Theodore Daphnopates’ Sermon On the Birth of John the Baptist», Byzantion 81 (2011), 9–17.

35) «George Skylitzes’ Office on the Translation of the Holy Stone: A Study and Critical Edition», στο: S. Kotzabassi (εκδ.), The Pantokrator Monastery in Constantinople (Walter de Gruyter: Byzantinisches Archiv, 27), Berlin – New York 2013, 109–141 και Πίν. 1. 

36) «Byzantine Homiletics: An Introduction to the Field and its Study» και «Postscript», στο: K. Spronk – G. Rouwhorst – S. Royé (εκδ.), A Catalogue of Byzantine Manuscripts in their Liturgical Context: Challenges and Perspectives. Collected Papers resulting from the expert meeting of the Catalogue of Byzantine Manuscripts programme held at the PThU in Kampen, the Netherlands on 6th-7th November 2009 (Brepols Publishers: CBM-Subsidia, 1), Turnhout 2013, 183–198.

37) «“What agreement has the temple of God with idols?” Christian Homilies, Ancient Myths, and the “Macedonian Renaissance”», Byzantinische Zeitschrift 106 (2013), 595–620.

38) «Ανέκδοτοι στίχοι για την Κλίμακα του Ιωάννη του Σιναΐτη», στο: T. Kolias – K. Pitsakis with K. Synellis (εκδ.), Aureus. Volume dedicated to Professor Evangelos K. Chrysos (National Hellenic Research Foundation, Institute of Historical Research, Section of Byzantine Research), Athens 2014, 19–25.

39) «A Theological Opusculum allegedly by Emperor Leo VI the Wise», στο: T. Antonopoulou – S. Kotzabassi – M. Loukaki (εκδ.), Myriobiblos. Essays on Byzantine Literature and Culture (Walter de Gruyter: Byzantinisches Archiv, 29), Berlin – New York 2015, 39–54.

40) «Philagathos Kerameus and Emperor Leo VI: On a Model of the Ecphrasis of the Cappella Palatina in Palermo», Nea Rhome 12 (2015) [2016], 115-127.

41a) «Ο Ιωάννης Καρπάθιος και η ανθολογία Περὶ ἁγίας κοινωνήσεως», στο: M. A. Αλεξιάδης (εκδ.), Κάρπαθος και Λαογραφία. Δ´ Διεθνές Συνέδριο Καρπαθιακής Λαογραφίας / 4th International Congress of Karpathian Folklore (Κάρπαθος, 8-12 Μαΐου 2013), Αθήνα 2016, 193–206.

41b) «John of Karpathos and the Anthology On the Holy Communion», Parekbolai. An Electronic Journal for Byzantine Literature 6 (2016), 131–143.

42) «The Ancient Passion of St Clement of Ancyra. Preliminary Remarks on the Planned First Edition», στο: E. Göransson (εκδ.), The Arts of Editing Medieval Greek and Latin: A Casebook (Pontifical Institute of Medieval Studies), Toronto 2016, 22–33 (πβλ. www.arsedendi.org.

43) «The Unedited Life of St John Chrysostom by Nicetas David the Paphlagonian. An Introduction», Byzantion 86 (2016), 1–51.

44) «The Unedited Life of St John Chrysostom by Nicetas David the Paphlagonian. Editio princeps, Part One», Byzantion 87 (2017), 65 σσ. (υπό εκτύπωση).

45) «Emperor Leo VI the Wise and “The First Byzantine Humanism”: On the Quest for Renovation and Cultural Synthesis», Travaux et Mémoires 21, 47 σσ. (υπό εκτύπωση).

46) «An Anonymous Iambic Canon on St John Chrysostom», στο: B. Roosen – P. Van Deun – C. Dendrinos (εκδ.), [A Festschrift celebrating Prof. Dr. Joseph A. Munitiz and the 40th anniversary of the Series Graeca of the Corpus Christianorum] (Brepols Publishers: Corpus Christianorum), Leuven (υπό εκτύπωση).

47) «Imperial Hymnography? The Canons Attributed to Emperor Constantine VII Porphyrogenitus. With the Critical Edition of the First Canon on St John Chrysostom», στο: N. Zagklas – A. Rhoby (εκδ.), Middle and Late Byzantine Poetry. Text and Context (Brepols Publishers: Byzantios), Leuven (υπό εκτύπωση).

48) «Beyond Religion: Homilies as Conveyor of Political Ideology in Middle Byzantium», στο: Y. Stouraitis (εκδ.), Ideologies and Identities in the Medieval Byzantine World. Proceedings of the International Workshop, Vienna 16-17 April 2015 (Walter de Gruyter: Millenium Studies), Berlin – Boston (υπό εκτύπωση).

Δ. Εγκυκλοπαιδικά λήμματα

49-50) a. «Leo VI, Byzantine emperor», New Catholic Encyclopedia, Second Edition (Catholic University of America 2003), vol. 8, 473–474.

b. «Theodora, Byzantine empress (1)», New Catholic Encyclopedia, Second Edition (Catholic University of America 2003), vol. 13, 869–871.

51-69) 19 λήμματα στο: M. Grünbart – A. Riehle (eds.), Neues Tusculum-Lexikon byzantinischer Autoren (υπό εκτύπωση):

i. Homiletik, ii. Elias monachos, iii. Georgios rhetor, iv. Gregorios von Kaisareia, v. Gregorios repherendarios, vi. Konstantinos von Tios, vii. Leon V, viii. Merkourios, ix. Michael Synkellos I, x. Michael Synkellos II, xi. Michael monachos von Studios, xii. Petros von Argos, xiii. Photios diakonos, xiv. Plotinos, xv. Proklos, xvi. Theodoros Bestes, xvii. Theophanes von Kaisareia, xviii. Theophanes Protothronos, xix. Theophanios von Kaisareia

E. Βιβλιοκρισίες

70) K. Κυριακού, Οἱ ἱστορημένοι χρησμοὶ τοῦ Λέοντος ς´ τοῦ Σοφοῦ. Χειρόγραφη παράδοση καὶ ἐκδόσεις κατὰ τοὺς ΙΕ´ – ΙΘ´ αἰῶνες (Σύλλογος πρὸς Διάδοσιν Ὠφελίμων Βιβλίων), Αθήνα 1995: Επετηρίς Εταιρείας Βυζαντινών Σπουδών 49 (1994–1998), 291–294.

71) E. Trapp et al., Lexikon zur byzantinischen Gräzität, besonders des 9.–12. Jahrhunderts, 3. Faszikel (δυσαφής–ζωόσοφος) (Österreichische Akademie der Wissenschaften, philos.-hist. Kl., Denkschriften, 276 = Veröffentlichungen der Kommission für Byzantinistik, VI 3), Wien 1999: Byzantion 70 (2000), 331–332.

72) A.-M. Talbot (εκδ.), Byzantine Defenders of Images. Eight Saints’ Lives in English Translation (Dumbarton Oaks Research Library and Collection, Byzantine Saints’ Lives in Translation, 2), Washington, D.C. 1998: Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 50 (2000), 372–374.

73) J. Schneider, Les traités orthographiques grecs antiques et byzantins, Turnhout 1999: Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik 56 (2006), 306–309.

74) M. Loukaki – C. Jouanno, Discours annuels en l’honneur du Patriarche Georges Xiphilin (Collège de France - CNRS. Centre de recherche d’histoire et civilisation de Byzance, Monographies, 18), Paris 2005: Byzantinische Zeitschrift 100 (2007), 45–48.

75) Σ. N. Τρωιάνος, Οι Νεαρές Λέοντος ς´ του Σοφού. Προλεγόμενα, κείμενο, απόδοση στη νεοελληνική, ευρετήρια και επίμετρο, Αθήνα 2007: Βυζαντινά Σύμμεικτα 19 (2009), 299–304.

76) V. Somers, B. Kindt et Cental, Thesaurus Iosephi Genesii aliarumque Chronographiarum Anonymarum (Corpus Christianorum, Thesaurus Patrum Graecorum, 22), Turnhout 2009: Le Muséon 123 (2010), 229–231 (= 122 [2009] 474–476).

77) A. Giannouli, Die beiden byzantinischen Kommentare zum Großen Kanon des Andreas von Kreta. Eine quellenkritische und literarhistorische Studie (Wiener Byzantinistische Studien, 26), Wien 2007: Byzantinische Zeitschrift 103 (2010), 795–800.

78) G. T. Dennis, The Taktika of Leo VI. Text, Translation, and Commentary (Dumbarton Oaks Texts, 12 / Corpus Fontium Historiae Byzantinae, 49), Washington, D.C. 2010: Byzantinische Zeitschrift 104 (2011), 753–757.

79) A. Giannouli – Ε. Schiffer (εκδ.), From Manuscripts to Books. Proceedings of the International Workshop on Textual Criticism and Editorial Practice for Byzantine Texts (Vienna, 10 – 11 December 2009) / Vom Codex zur Edition. Akten des internationalen Arbeitstreffens zu Fragen der Textkritik und Editionspraxis byzantinischer Texte (Wien, 10.-11. Dezember 2009) (Österreichische Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-historische Klasse, Denkschriften, 431 / Veröffentlichungen zur Byzanzforschung, 29), Wien 2011: Βυζαντινά Σύμμεικτα 22 (2012), 375–381.

80) Constantinus Stilbes, Poemata. Recensuerunt J. Diethart et W. Hörandner (Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana), Monachii et Lipsiae 2005. Ebook 2012: Byzantinische Zeitschrift 109 (2016), 32–34.

81) Stratis Papaioannou, Michael Psellos: Rhetoric and Authorship in Byzantium, Cambridge 2013: Βυζαντινά Σύμμεικτα 26 (2016), 447–450.

 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

  • Διεξαγωγή έρευνας και επιστημονικός υπεύθυνος : Πρόγραμμα Κ. Καραθεοδωρή, Επιτροπή Ερευνών Πανεπιστημίου Πατρών (Β403, Δεκέμβριος 2004 - Μάρτιος 2008): "Μελέτη της χειρόγραφης παράδοσης και έκδοση ανεκδότων και ελλιπώς εκδεδομένων βυζαντινών ομιλητικών και αγιολογικών κειμένων από χειρόγραφα και παπύρους"
  • Διεξαγωγή έρευνας και ερευνητικός υπεύθυνος έργου: Πρόγραμμα "Καποδίστριας (2008-2009)" (ΕΛΚΕ Πανεπιστημίου Αθηνών)

 ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Μέλος της εξαμελούς εποπτικής επιτροπής της διεθνούς σειράς εκδόσεων βυζαντινών ιστορικών πηγών Corpus Fontium Historiae Byzantinae