Αρχική » Προπτυχιακές Σπουδές » Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκού Έτους 2021-2022 » Μαθήματα » Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας

Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας 2021-2022

Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας 2019-2020

ΦΦΒ01 Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Α-Λ       Ι. Πολέμης

Τα είδη της βυζαντινής γραμματείας. Σύντομη ιστορία των βυζαντινών σπουδών. Βασικά βοηθήματα και εγχειρίδια. Ανάγνωση αντιπροσωπευτικών κειμένων. Φροντιστηριακές ασκήσεις.

Μ-Ω      Α. Παναγιώτου

Θα παρουσιαστούν συνοπτικά οι βυζαντινές σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, τα σημαντικότερα εγχειρίδια και σειρές των βυζαντινών σπουδών. Θα διδαχθούν κάποια κείμενα εισαγωγής στην κοσμοθεωρία του Βυζαντίου. Εισαγωγή και πρακτικές ασκήσεις στην Παλαιογραφία.

A-Λ      Ι. Πολέμης (φροντιστήριο)

Μ-Ω     Γ. Πιτσινέλης (φροντιστήριο)

ΦΦΒ02 Εκλογή Βυζαντινών κειμένων

Α-Λ       Θ. Αντωνοπούλου

Ανάγνωση αντιπροσωπευτικών κειμένων, ιδίως ομιλητικής, για εξάσκηση των φοιτητών στην μετάφραση και εμπέδωση της ύλης του Α΄ εξαμήνου.

Μ-Ω      Ι. Πολέμης

Ανάγνωση των δύο βίων του οσίου Μελετίου του νέου. Φροντιστηριακές ασκήσεις για την εμπέδωση της διδασκαλίας του α εξαμήνου.

Α-Λ      Γ. Πιτσινέλης (φροντιστήριο)

Μ-Ω     Ι. Πολέμης (φροντιστήριο)

 

ΚΦΒ03 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Α

Daria Resh (Α-Λ) 

Μ. Λουκάκη (Μ-Ω)

Ιστοριογραφία της μέσης βυζαντινής περιόδου με έμφαση στον 11ο και τον 12ο αιώνα:  Θα μελετηθούν συγκριτικά επιλεγμένα αποσπάσματα των εξής ιστοριογράφων: Μιχαήλ Ψελλού, Μιχαήλ Ατταλειάτη, Νικηφόρου Βρυέννιου, Άννας Κομνηνής, Ιωάννη Ζωναρά Νικήτα Χωνιάτη, Κωνσταντίνου Μανασσή.

ΜΦΒ03 – ΓΦΒ03 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Α

Α. Παναγιώτου

Κείμενα γύρω από την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453). Θα εξεταστούν αποσπάσματα από το έργο των: Δούκα, Σφρατζή, Ψευδο-Φρατζή, Χαλκοκονδύλη και Κριτόβουλου. Εκτός από την παράθεση και τον σχολιασμό των κειμένων, θα γίνει και συγκριτική παρουσίαση σημείων των έργων των πέντε ιστορικών.

ΜΦΒ05 Παλαιογραφία

Μ. Λουκάκη

Επισκόπηση της εξέλιξη της ελληνικής γραφής από τον 4ο έως τον 15ο μ.Χ. αιώνα. Εισαγωγή στην επιστήμη της κωδικολογίας. Με τη βοήθεια αντιπροσωπευτικών δειγμάτων ελληνικής γραφής, οι φοιτητές θα ασκηθούν στην ανάγνωση βυζαντινών χειρογράφων.

ΜΦΒ06 Κείμενα βίου και πολιτισμού των Βυζαντινών

Θ. Αντωνοπούλου - Χ. Μεσσής

Εισαγωγή στον βίο και τον πολιτισμό των Βυζαντινών. Προβληματική, πηγές, μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Θα αναγνωσθούν επιλογές από βυζαντινά κείμενα που ανήκουν σε διαφορετικά γραμματειακά είδη. Η εξέταση θα συμπεριλαμβάνει τα διδαγμένα κείμενα, τα οποία θα μεταφραστούν και θα σχολιαστούν στη διάρκεια των παραδόσεων. Θα χρησιμοποιηθεί το βιβλίο του Αμφιλόχιου Παπαθωμά, Αρχαία και μεσαιωνικά κείμενα σε παπύρους, όστρακα, πινακίδες και πρώιμες περγαμηνές (430/420 π.Χ. – αρχές 9ου αι. μ.Χ), Αθήνα 2019.

ΓΦΒ07 Υμνογραφία

Γ. Πιτσινέλης

Η εξέλιξη του είδους. Κοντάκιο και κανών. Ρυθμοτονικό μέτρο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ακαθίστου.

ΚΦΒ07 Υμνογραφία

Α. Παναγιώτου

Εισαγωγή στην Υμνογραφία. Κοντάκιο – Κανών. Μελωδοί και Υμνογράφοι. Ανάγνωση Ύμνων. Έμφαση στην ποίηση των Ύμνων του Ρωμανού Μελωδού.

ΜΦΒ07 Υμνογραφία

Γ. Πιτσινέλης

Η εξέλιξη του είδους. Κοντάκιο και κανών. Ρυθμοτονικό μέτρο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ακαθίστου.

ΚΦΒ06 Κείμενα Βίου και Πολιτισμού

Χ. Μεσσής

Αξιοποίηση κειμένων της βυζαντινής γραμματείας ως πηγών για τη μελέτη του βυζαντινού πολιτισμού. Παρουσίαση των συγγραφέων, των έργων τους και του ιστορικού πλαισίου εντός του οποίου δρουν. Ανάπτυξη, μέσω των πηγών, διαφόρων όψεων του ιδιωτικού και δημόσιου βίου των Βυζαντινών. Σχολιασμός της ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας. Συζήτηση για τις σύγχρονες τάσεις των βυζαντινών σπουδών. Στο πλαίσιο του μαθήματος δίδεται η δυνατότητα σε περιορισμένο αριθμό φοιτητών, που εκδηλώνουν ενδιαφέρον, να αναλάβουν την εκπόνηση φροντιστηριακής εργασίας υπό την καθοδήγηση του καθηγητή.

ΜΦΒ08 - ΓΦΒ08 Βυζαντινή Ρητορική-Επιστολογραφία

Χ. Μεσσής

Το μάθημα έχει ως στόχο να φέρει σε επαφή τους φοιτητές με κάποιες πτυχές 
της βυζαντινής ρητορικής και επιστολογραφίας μέσα από την εξέταση ενός
καθορισμένου έργου. Πιο συγκεκριμένα, αφού παρουσιαστούν ο ρόλος και η 
σημασία της ρητορικής στη βυζαντινή λογοτεχνία, καθώς και οι σχέσεις της ρητορικής 
με τη μυθοπλασία, κι αφού εξεταστούν ζητήματα που αφορούν στην ιδιωτική επιστολογραφία, 
στους φορείς της και στο τελετουργικό της, οι φοιτητές θα έρθουν σε επαφή με την ερωτική 
λογοτεχνία της κομνήνειας περιόδου (12ος αιώνας). Στη συνέχεια, θα παρουσιαστούν οι κυρίαρχοι 
τόποι του μυθιστορήματος της εποχής αυτής (έρωτας, όνειρα, συμπόσια, περιπέτεια, ταξίδια, 
πειρατές, αρπαγή) και η χρήση της ρητορικής και της επιστολογραφίας μέσα από την ανάλυση 
χαρακτηριστικών αποσπασμάτων του ερωτικού μυθιστορήματος του Ευμάθιου/Ευσταθίου Μακρεμβολίτη, 
Ὑσμίνη καὶ Ὑσμινίας.

ΚΦΒ08 Βυζαντινή Ρητορική-Επιστολογραφία

Κ. Παΐδας

Εισαγωγή στη βυζαντινή ρητορική με έμφαση στα κάτοπτρα ηγεμόνος. Ανάγνωση και ανάλυση αντιπροσωπευτικών κειμένων του είδους (Ἔκθεσις Κεφαλαίων Παραινετικῶν του Αγαπητού Διακόνου, Κεφάλαια Παραινετικὰ και Ἑτέρα Παραίνεσις του ψευδο-Βασιλείου Α΄) και αντιπαραβολή των κειμένων αυτών με την πρώτη επιστολή του πατρ. Κωνσταντινουπόλεως Φωτίου Α΄ προς τον ηγεμόνα των Βουλγάρων Μπόρις-Μιχαήλ.

ΜΦΒ11- ΓΦΒ11 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Β´

Ι. Πολέμης

Η ιστορία του Μιχαήλ Ψελλού. Πηγές, προσωπογραφήσεις και αφηγηματικές τεχνικές.

Σεμινάριο Υποχρεωτικό (επιλογή μεταξύ των εξής τεσσάρων σεμιναρίων)

ή ΜΦΒ04 Φιλολογία στο Βυζάντιο

Δ. Καλαμάκης

Παιδεία και εκπαίδευση κατά την βυζαντινή περίοδο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στα λεξικά και στις γραμματικές.

ή ΜΦΒ09 Αγιολογία

Κ. Παΐδας

Επισκόπηση του γραμματειακού είδους της Αγιολογίας. Τα είδη των αγιολογικών κειμένων και οι σημαντικότεροι συγγραφείς αγιολογικών έργων. Η γλώσσα και το ύφος των αγιολογικών κειμένων. Τα πρόσωπα των αγιολογικών κειμένων. Η αξία των αγιολογικών κειμένων ως ιστορικών πηγών και ως πηγών για τη μελέτη του βυζαντινού βίου και πολιτισμού. Ανάγνωση και σχολιασμός επιλεγμένων αποσπασμάτων από διάφορα αγιολογικά κείμενα. Οι φοιτητές/φοιτήτριες του σεμιναρίου της Αγιολογίας θα κληθούν υπό την καθοδήγηση του διδάσκοντος να συγγράψουν εργασία, βάσει της οποίας -λαμβανομένης υπ'  όψιν και της συνολικής τους συμμετοχής στο σεμινάριο- θα βαθμολογηθούν.

ή ΜΦΒ10  Θεολογική -  Φιλοσοφική Γραμματεία

Χ. Μεσσής (Φιλοσοφική Γραμματεία)

Το σεμινάριο θα εισαγάγει τους φοιτητές στην ιστορία της βυζαντινής φιλοσοφίας και θα μελετήσει τους σημαντικότερους σταθμούς της. Θα επικεντρώσει την ανάλυσή της, μέσα από τις εργασίες των φοιτητών σε μια σειρά κειμένων που στοχεύουν στην εκλαΐκευση της φιλοσοφικής γνώσης, και πιο συγκεκριμένα θα αναλύσει την Παντοδαπή διδασκαλία και κάποιες άλλες φιλοσοφικές πραγματείες του Μιχαήλ Ψελλού.

D. Resh (Θεολογική Γραμματεία)

 

ή  ΜΦΒ12 Κοσμική Ποίηση - Κοσμική Πεζογραφία

Μ. Λουκάκη (Κοσμική Ποίηση)

Στο σεμινάριο θα μελετηθούν τα επιμέρους είδη κοσμικής βυζαντινής ποίησης της Μέσης κυρίως βυζαντινής περιόδου, οι κυριότεροι εκπρόσωποι και χαρακτηριστικά ποιητικά παραδείγματα.

D. Resh (Κοσμική Πεζογραφία)