Αρχική » Προπτυχιακές Σπουδές » Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκού Έτους 2019-2020 » Μαθήματα » Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας

Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας 2019-2020

Μαθήματα Βυζαντινής Φιλολογίας 2019-2020

ΦΦΒ01 Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Α-Λ       Ι. Πολέμης

Τα είδη της βυζαντινής γραμματείας. Σύντομη ιστορία των βυζαντινών σπουδών. Βασικά βοηθήματα και εγχειρίδια. Ανάγνωση αντιπροσωπευτικών κειμένων. Φροντιστηριακές ασκήσεις.

Μ-Ω      Α. Παναγιώτου

Θα παρουσιαστούν συνοπτικά οι βυζαντινές σπουδές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, τα σημαντικότερα εγχειρίδια και σειρές των βυζαντινών σπουδών. Θα διδαχθούν κάποια κείμενα εισαγωγής στην κοσμοθεωρία του Βυζαντίου. Εισαγωγή και πρακτικές ασκήσεις στην Παλαιογραφία.

A-Λ      Χ. Μεσσής (πρακτική άσκηση)

Μ-Ω     Γ. Πιτσινέλης (πρακτική άσκηση)

ΦΦΒ02 Εκλογή Βυζαντινών κειμένων

Α-Λ       Θ. Αντωνοπούλου

Ανάγνωση αντιπροσωπευτικών κειμένων, ιδίως ομιλητικής, για εξάσκηση των φοιτητών στην μετάφραση και εμπέδωση της ύλης του Α΄ εξαμήνου.

Μ-Ω      Ι. Πολέμης

Ανάγνωση των δύο βίων του οσίου Μελετίου του νέου. Φροντιστηριακές ασκήσεις για την εμπέδωση της διδασκαλίας του α εξαμήνου.

Α-Λ      Γ. Πιτσινέλης (πρακτική άσκηση)

Μ-Ω     Χ. Μεσσής (πρακτική άσκηση)

 

ΚΦΒ03 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Α

Δ. Καλαμάκης

Εισαγωγή στη βυζαντινή ιστοριογραφία. Ιστορικοί - Χρονογράφοι. Εκπρόσωποι του είδους. Αντιπροσωπευτικά κείμενα της πρωτοβυζαντινής περιόδου.

ΜΦΒ03 – ΓΦΒ03 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Α

Α. Παναγιώτου

Κείμενα γύρω από την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως (1453). Θα εξεταστούν αποσπάσματα από το έργο των: Δούκα, Σφρατζή, Ψευδο-Φρατζή, Χαλκοκονδύλη και Κριτόβουλου. Εκτός από την παράθεση και τον σχολιασμό των κειμένων, θα γίνει και συγκριτική παρουσίαση σημείων των έργων των πέντε ιστορικών.

ΜΦΒ05 Παλαιογραφία

Μ. Λουκάκη

Επισκόπηση της εξέλιξη της ελληνικής γραφής από τον 4ο έως τον 15ο μ.Χ. αιώνα. Εισαγωγή στην επιστήμη της κωδικολογίας. Με τη βοήθεια αντιπροσωπευτικών δειγμάτων ελληνικής γραφής, οι φοιτητές θα ασκηθούν στην ανάγνωση βυζαντινών χειρογράφων.

ΜΦΒ06 Κείμενα βίου και πολιτισμού των Βυζαντινών

Θ. Αντωνοπούλου

Εισαγωγή στον βίο και τον πολιτισμό των Βυζαντινών. Προβληματική, πηγές, μεθοδολογικές προσεγγίσεις. Θα αναγνωσθούν επιλογές από βυζαντινά κείμενα που ανήκουν σε διαφορετικά γραμματειακά είδη. Η εξέταση θα συμπεριλαμβάνει τα διδαγμένα κείμενα, τα οποία θα μεταφραστούν και θα σχολιαστούν στη διάρκεια των παραδόσεων. Θα χρησιμοποιηθεί το βιβλίο του Αμφιλόχιου Παπαθωμά, Αρχαία και μεσαιωνικά κείμενα σε παπύρους, όστρακα, πινακίδες και πρώιμες περγαμηνές (430/420 π.Χ. – αρχές 9ου αι. μ.Χ), Αθήνα 2019.

ΓΦΒ07 Υμνογραφία

Γ. Πιτσινέλης

Η εξέλιξη του είδους. Κοντάκιο και κανών. Ρυθμοτονικό μέτρο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ακαθίστου.

ΚΦΒ07 Υμνογραφία

Α. Παναγιώτου

Εισαγωγή στην Υμνογραφία. Κοντάκιο – Κανών. Μελωδοί και Υμνογράφοι. Ανάγνωση Ύμνων. Έμφαση στην ποίηση των Ύμνων του Ρωμανού Μελωδού.

ΜΦΒ07 Υμνογραφία

Γ. Πιτσινέλης

Η εξέλιξη του είδους. Κοντάκιο και κανών. Ρυθμοτονικό μέτρο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στον Ακάθιστο Ύμνο και τον Κανόνα του Ακαθίστου.

ΚΦΒ06 Κείμενα Βίου και Πολιτισμού

Χ. Μεσσής

Αξιοποίηση κειμένων της βυζαντινής γραμματείας ως πηγών για τη μελέτη του βυζαντινού πολιτισμού. Παρουσίαση των συγγραφέων, των έργων τους και του ιστορικού πλαισίου εντός του οποίου δρουν. Ανάπτυξη, μέσω των πηγών, διαφόρων όψεων του ιδιωτικού και δημόσιου βίου των Βυζαντινών. Σχολιασμός της ελληνικής και διεθνούς βιβλιογραφίας. Συζήτηση για τις σύγχρονες τάσεις των βυζαντινών σπουδών. Στο πλαίσιο του μαθήματος δίδεται η δυνατότητα σε περιορισμένο αριθμό φοιτητών, που εκδηλώνουν ενδιαφέρον, να αναλάβουν την εκπόνηση φροντιστηριακής εργασίας υπό την καθοδήγηση του καθηγητή.

ΜΦΒ08 - ΓΦΒ08 Βυζαντινή Ρητορική-Επιστολογραφία

Ι. Πολέμης

Είδη της βυζαντινής ρητορικής και θεωρία των βυζαντινών επιστολών. Ανάγνωση ρητορικών κειμένων και επιστολών του Προκοπίου σοφιστού Γάζης.

ΚΦΒ08 Βυζαντινή Ρητορική-Επιστολογραφία

Κ. Παΐδας

Εισαγωγή στη βυζαντινή ρητορική με έμφαση στα κάτοπτρα ηγεμόνος. Ανάγνωση και ανάλυση αντιπροσωπευτικών κειμένων του είδους (Ἔκθεσις Κεφαλαίων Παραινετικῶν του Αγαπητού Διακόνου, Κεφάλαια Παραινετικὰ και Ἑτέρα Παραίνεσις του ψευδο-Βασιλείου Α΄) και αντιπαραβολή των κειμένων αυτών με την πρώτη επιστολή του πατρ. Κωνσταντινουπόλεως Φωτίου Α΄ προς τον ηγεμόνα των Βουλγάρων Μπόρις-Μιχαήλ.

ΜΦΒ11- ΓΦΒ11 Βυζαντινή Ιστοριογραφία Β´

Ι. Πολέμης

Η ιστορία του Μιχαήλ Ατταλειάτη. Σύγκριση του Ατταλειάτη με τον Μιχαήλ Ψελλό και τον Νικηφόρο Βρυέννιο. Ανάλυση της αφηγηματικής τεχνικής των τριών ιστορικών.

Σεμινάριο Υποχρεωτικό (επιλογή μεταξύ των εξής τεσσάρων σεμιναρίων)

ή ΜΦΒ04 Φιλολογία στο Βυζάντιο

Δ. Καλαμάκης

Παιδεία και εκπαίδευση κατά την βυζαντινή περίοδο. Αντιπροσωπευτικά κείμενα, με έμφαση στα λεξικά και στις γραμματικές.

ή ΜΦΒ09 Αγιολογία

Κ. Παΐδας

Επισκόπηση του γραμματειακού είδους της Αγιολογίας. Τα είδη των αγιολογικών κειμένων και οι σημαντικότεροι συγγραφείς αγιολογικών έργων. Η γλώσσα και το ύφος των αγιολογικών κειμένων. Τα πρόσωπα των αγιολογικών κειμένων. Η αξία των αγιολογικών κειμένων ως ιστορικών πηγών και ως πηγών για τη μελέτη του βυζαντινού βίου και πολιτισμού. Ανάγνωση και σχολιασμός επιλεγμένων αποσπασμάτων από διάφορα αγιολογικά κείμενα. Οι φοιτητές/φοιτήτριες του σεμιναρίου της Αγιολογίας θα κληθούν υπό την καθοδήγηση του διδάσκοντος να συγγράψουν εργασία, βάσει της οποίας -λαμβανομένης υπ'  όψιν και της συνολικής τους συμμετοχής στο σεμινάριο- θα βαθμολογηθούν.

ή ΜΦΒ10  Θεολογική -  Φιλοσοφική Γραμματεία

Χ. Μεσσής (Φιλοσοφική Γραμματεία)

Το σεμινάριο θα εισαγάγει τους φοιτητές στην ιστορία της βυζαντινής φιλοσοφίας και θα μελετήσει τους σημαντικότερους σταθμούς της. Θα επικεντρώσει την ανάλυσή της, μέσα από τις εργασίες των φοιτητών σε μια σειρά κειμένων που στοχεύουν στην εκλαΐκευση της φιλοσοφικής γνώσης, και πιο συγκεκριμένα θα αναλύσει την Παντοδαπή διδασκαλία και κάποιες άλλες φιλοσοφικές πραγματείες του Μιχαήλ Ψελλού.

Μ. Ούλμπριχτ (εποπτεία: Θ. Αντωνοπούλου) (Θεολογική Γραμματεία)

Βυζάντιο και Ισλάμ. Οι ιστορικές απαρχές της πολεμικής μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων ή αλλιώς· του διαθρησκευτικού διαλόγου. Το σεμινάριο ερευνά τις απαρχές των αντιπαραθέσεων μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του Ισλάμ και την πρόσληψη αυτού του νέου για την τότε εποχή θρησκευτικού κινήματος. Εξετάζονται έργα της βυζαντινής πνευματικής κληρονομίας αναφορικά με το Ισλάμ έως την εποχή της Δ᾽ Σταυροφορίας (1204). Κατά την διάρκεια του σεμιναρίου θα επιχειρηθεί κριτική ανάγνωση, ανάλυση και επεξεργασία των πηγών με γνώμονα το ιστορικό πλαίσιο, στο οποίο δημιουργήθηκαν. Στόχος είναι η κατάδειξη των αρχών αυτής της διαθρησκευτικής πολεμικής και της καταλυτικής της επιρροής στη διαμόρφωση κοινωνικών, θρησκευτικών και πολιτικών ταυτοτήτων κατά το πέρασμα των αιώνων έως και σήμερα.

ή  ΜΦΒ12 Κοσμική Ποίηση

Μ. Λουκάκη

Στο σεμινάριο θα μελετηθούν τα επιμέρους είδη κοσμικής βυζαντινής ποίησης της Μέσης κυρίως βυζαντινής περιόδου, οι κυριότεροι εκπρόσωποι και χαρακτηριστικά ποιητικά παραδείγματα.