Αρχική » Μεταπτυχιακές Σπουδές » Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Φιλολογίας "ΚΟΡΑΗΣ" » Μαθήματα ΚΟΡΑΗΣ

Νεοελληνική Φιλολογία

Επικοινωνία210-7277621 & 210-7277773

Το πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τομέα Νεοελληνικής Φιλολογίας περιλαμβάνει την κατεύθυνση:

Νεοελληνική Φιλολογία

Ακαδημαϊκό έτος 2021-2022

Υποχρεωτικά Σεμινάρια Α΄ εξαμήνου

1. Μεθοδολογία της έρευνας/ Εκπόνηση επιστημονικής μελέτης (ΝΕΦ 100)

Καθηγητής Δημήτρης Αγγελάτος

Το σεμινάριο διαρθρώνεται με άξονα αναφοράς τους δύο στόχους του τίτλου του, αφενός την επιστημονική φιλολογική έρευνα, αφετέρου την εκπόνηση ομόλογων, επιστημονικών (φιλολογικών) μελετών. Σύμφωνα με τον πρώτο άξονα, στόχος του σεμιναρίου είναι να αναπτύξει σε βάθος έννοιες, όρους, μεθόδους και πρακτικές της σύγχρονης έρευνας στο πεδίο της επιστήμης της Νεοελληνικής Φιλολογίας· σύγχρονης έρευνας βασισμένης σε αρμόδια εργαλεία δουλειάς και στο σωστό τρόπο χρήσης τους. Η οργάνωση της επιστημονικής έρευνας συνδέεται άρρηκτα με το δεύτερο άξονα και αναφέρεται στον τρόπο εφαρμογής των κεκτημένων της, στην εκπόνηση της επιστημονικής εργασίας, βασισμένης στον ομόλογο, επιστημονικό, τύπο λόγου.

Η έρευνα και η εκπόνηση μελετών στο πεδίο της επιστήμης της Νεοελληνικής Φιλολογίας, βασίζονται στην ακριβή ορολογία, στη δόκιμη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας, στη μεθοδολογική επάρκεια, στην εποπτεία της νεοελληνικής λογοτεχνίας και των συμφραζομένων της (ιστορικών, αισθητικών και πολιτισμικών), στην κατακτημένη υποδομή (εργαλεία έρευνας και αρμόδιοι τρόποι χρήσης τους).

Στη βάση των προηγούμενων, είναι εφικτό να διατυπώνονται εύλογες υποθέσεις ερευνητικής εργασίας, να οριοθετείται σωστά το πεδίο που θα καλύψει η έρευνα, να εντοπίζεται και να αξιοποιείται με το  δέοντα από επιστημονική άποψη τρόπο (αυτοψία των πηγών και προγενέστερη έρευνα), η συναφής βιβλιογραφία, να ολοκληρώνεται βάσιμα ο ερευνητικός σχεδιασμός και να διατυπώνεται στο πλαίσιο της συγγραφής με διακριβωμένο, επιτυχή και γόνιμο για τη μελλοντική έρευνα τρόπο.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Δημ. Αγγελάτος, Η Άλφα Βήτα του νεοελληνιστή. Οδηγός για το εισαγωγικό μάθημα στην επιστήμη της Νεοελληνικής Φιλολογίας, Αθήνα, Gutenberg, 2011.

J.-M. Adam, Τα κείμενα: τύποι και πρότυπα. Αφήγηση, περιγραφή, επιχειρηματολογία, εξήγηση και διάλογος (1992), (μετφρ.: Γιάν. Παρίσης· επιμ.: Ερατ. Καψωμένος), Αθήνα, Πατάκης, 1999.

R. D. Altick, The Art of Literary Research, Nέα Yόρκη, W. W. Norton & Company, 1975 [επαυξ. έκδ.].

M. M. Bakhtin, «Προς μια μεθοδολογία των ανθρωπιστικών επιστημών» (1974), (μετφρ.: Mαρία Γνησίου-Δημ. Aγγελάτος), Σημείον  3 (1995) 170-184.

Phil. Besnard- Anth. Hunter, Elements of Argumentation, MIT Press, 2008.

W. C. Booth-G. G. Colomb-J. M. Williams, The Craft of Research, Σικάγο, The University of Chicago Press, 1995.

Y. Chevrel, L’étudiant chercheur en littérature, Παρίσι, Hachette, 1992.

U. Eco, Πώς γίνεται μία διπλωματική εργασία (1977), (εισαγ.-μετφρ.: Mαριάννα Kονδύλη), Aθήνα, Nήσος, 1994.

Al. Fisher: Critical Thinking: An Introduction, Cambridge, Cambridge University Press, 2011[2η]

K. Howard-J. A. Sharp, H επιστημονική μελέτη. Oδηγός σχεδιασμού και διαχείρισης πανεπιστημιακών ερευνητικών εργασιών (1983), (μετφρ.: Bασιλική Π. Nταλάκου), Aθήνα, Gutenberg, 1996.

Κυρ. Ντελόπουλος, Σύστημα βιβλιογραφίας, Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α. 1980.

W. J. Ong, Προφορικότητα και εγγραμματοσύνη. Η εκτεχνολόγηση του λόγου (μτφρ.: Κ. Χατζηκυριάκου), Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2001.

Aλέξ. Πολίτης (συνεργασία: Mαρία Mαθιουδάκη- Tριαντ. E. Σκλαβενίτης), Eγχειρίδιο του νεοελληνιστή. Bιβλιογραφίες-Λεξικά-Eγχειρίδια-Kατάλογοι-Eυρετήρια-Xρονολόγια, Hράκλειο, Πανεπιστημιακές Eκδόσεις Kρήτης, 2002.

R. E. Scholes, Η δύναμη του κειμένου. Λογοτεχνική θεωρία και διδασκαλία των γραμμάτων (1985), (μετφρ.: Ζωή Κ. Μπέλλα), Αθήνα, Εκδόσεις Τυπωθήτω, 2005.

P. Szondi, «Περί φιλολογικής γνώσεως» (1962): Δοκίμια. Xέλντερλιν, Σλέγκελ, Σίλλερ, Mπένγιαμιν, (μετφρ.: Στέλλα Nικολούδη), Aθήνα, Eστία, 1999, 11-38.

D. Walton, Fundamentals of Critical Argumentation, Cambridge, Cambridge University Press, 2006.

M. Warner, The Aesthetics of Argument, Οξφόρδη, Oxford University Press, 2016.

2. Νεοελληνική Πεζογραφία (ΝΕΦ 110)

Επίκουρος Καθηγητής Γιάννης Ξούριας

Στο σεμινάριο θα εξεταστεί η πεζογραφική παραγωγή της περιόδου 1790-1880 σε άμεση συνάρτηση με ζητήματα ιστορίας, ιδεολογίας, γλώσσας, πολιτικής, παιδείας κτλ. Η μελέτη θα επικεντρωθεί στο είδος του διηγήματος: στη γραμματολογική αποτύπωση της πρώιμης διηγηματογραφικής παραγωγής, τη θεματική του, τη θέση που καταλαμβάνει στο λογοτεχνικό πεδίο, τις τεχνοτροπικές αναζητήσεις του, τη σχέση του με τον περιοδικό και ημερήσιο τύπο, σε εκδοτικά και άλλα ζητήματα.

Ενδεικτική Γενική Βιβλιογραφία

Αθήνη, Σ. 2010: Όψεις της νεοελληνικής αφηγηματικής πεζογραφίας 1700-1830Ο διάλογος με τις ελληνικές και τις ξένες παραδόσεις στη θεωρία και στην πράξη, Αθήνα, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών (Ε.Ι.Ε.) / Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών.

Αθήνη, Σ - Ξούριας, Γ. 2015: Νεοελληνική γραμματεία 1670-1830, Αθήνα, Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.

Βαγενάς, Ν. 1997: Από τον Λέανδρο στον Λουκή Λάρα. Μελέτες για την πεζογραφία της περιόδου 1830-1880, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Βαλέτας, Γ. 1983: Το Νεοελληνικό Διήγημα. Η θεωρία και η ιστορία του, 2η έκδ. συμπληρωμένη, Αθήνα, Φιλιππότης.

Κεχαγιόγλου Γ. 2001: Πεζογραφική ανθολογία. Αφηγηματικός γραπτός νεοελληνικός λόγος, Β΄: Από τη Γαλλική Επανάσταση ώς τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, Θεσσαλονίκη, ΙΝΣ/Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη.

Λούδη, Α. 2005: Το νεοελληνικό διήγημα στην Ευτέρπη και την Πανδώρα. Συμβολή στη μελέτη της ιστορίας, της ορολογίας και της θεματικής του είδους κατά την περίοδο 1830-1880, διδακτορική διατριβή, Θεσσαλονίκη, ΑΠΘ.

Μουλλάς Π. (επιμ.) 1996: Η παλαιότερη πεζογραφία μας. Από τις αρχές της ώς τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο (1830-1914), τ. Α΄-Ε΄, Αθήνα, Σοκόλης, [οι τ. Β΄1-Β΄2 : 15ος αι. - 1830, επιμ. Γ. Κεχαγιόγλου].

Πολίτης, Α. 2003: Ρομαντικά χρόνια. Ιδεολογίες και νοοτροπίες στην Ελλάδα του 1830-1880, Αθήνα, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού / Μνήμων, 2003.

Πολίτης, Α. 2017: Η ρομαντική λογοτεχνία στο έθνος κράτος 1830-1880. Ποίηση, πεζογραφία, θέατρο, πνευματική κίνηση, αναγνώστες, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Πολίτου-Μαρμαρινού, Ε. - Ντενίση, Σ. (επιμ.) 2009: Το διήγημα στην ελληνική και στις ξένες λογοτεχνίες. Θεωρία-Γραφή-Πρόσληψη, Ελληνική Εταιρεία Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας, Αθήνα, Gutenberg.

Σκοπετέα, Ε. 1988: Το “Πρότυπο Βασίλειο” και η Μεγάλη Ιδέα. Όψεις του εθνικού προβλήματος στην Ελλάδα (1830-1880), Αθήνα, Πολύτυπο.

Υποχρεωτικά Σεμινάρια Β΄ εξαμήνου

1. Νεοελληνική Ποίηση (ΝΕΦ 120)

Ομότιμη Καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά

Χρήσεις της αρχαιότητας στην νεοελληνική ποίηση

Αντικείμενο του μαθήματος είναι οι χρήσεις της αρχαιότητας -ειδικότερα του αρχαίου μύθου και των αρχαίων μνημείων- στη νεοελληνική ποίηση. Θα εξεταστούν παραδείγματα αρχαιόθεμης και αρχαιόμυθης νεοελληνικής ποίησης και θα εξεταστεί η σχέση υλικής αρχαιότητας και νεοελληνικής πραγματικότητας στο έργο Ελλήνων ποιητών του εικοστού αιώνα.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Ancient Greek Myth in Modern Greek Poetry. Essays in memory of C.A. Trypanis, Frank Class, London, 1996.

Athanasopoulou Ε., «An “ancient” landscape: European ideals, archaeology, and nation building in early modern Greece», Journal of Modern Greek Studies 20 (2002) 273-305.

Bell Μichael, Literature, modernism and myth. Belief and responsibility in the    twentieth century, Cambridge University Press, 1997.

Brunel Pierre, Mythocritique: Théorie et Parcours, P.U.F., Paris, 1992.

Friar, Kimon, Μύθος και μεταφυσική: εισαγωγή στη σύγχρονη ποίηση, Αθήνα: Λωτός, [x.x].

Giannakopoulou, Liana, «Perceptions of the Parthenon in Modern Greek Poetry»,
            Journal of Modern Greek Studies - Volume 20, Number 2, October 2002, σσ. 241-272.

Giannakopoulou L., Ancient Greek Sculpture in Modern Greek Poetry 1860 – 1960, διδακτορική διατριβή, Λονδίνο, Πανεπιστήμιο King’s College, 2000.

Fotiadis M., «Modernity and the past-still-present: politics of time in the birth of regional archaeological projects in Greece», American Journal of Archaeology 99 (1995) 59-78.

Jeffreys M.J., «Reading in the 'Fourth Dimension'», Modern Greek Studies (Australia and New Zealand), v. 2, 1994.

Jusdanis, Gregory, «Farewell to the Classical: Excavations in Modernism», Modernism/modernity - Volume 11, Number 1, January 2004, pp. 37-53.

Gilbert Highet, Η κλασική παράδοση. Ελληνικές και ρωμαϊκές επιδράσεις στη λογοτεχνία της Δύσης, μτφ:. Τζένη Μαστοράκη, εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1988.

Keeley Edmund, Μύθος και φωνή στη σύγχρονη ελληνική ποίηση, Στιγμή, 1987.

Kohler D., L’aviron d’Ulysse. L’itinéraire poétique de Georges Séféris, Παρίσι, Les Belles Lettres, 1985.

Ricks David, Η Σκιά του Ομήρου, μετ. Αριστέα Παρίση, Καρδαμίτσα, 1993.

Segal George, «Orpheus, Agamemnon, and the Anxiety of Influence: Mythic Intertexts in Seferis' Mythistorema 3», Classical and Modern Literature, 9/4, 1989 (Καλοκαίρι), 291-298.

Tziovas D., «Beyond the Acropolis: rethinking Neohellenism», Journal of Modern Greek Studies 19 (2001) 189-220.

Βαγενάς Νάσος, «Αντικειμενική συστοιχία και μυθική μέθοδος», Εποπτεία 53 (Ιανουάριος 1981) 79 [= Η ειρωνική γλώσσα. Κριτικές μελέτες για τη νεοελληνική γραμματεία, Αθήνα, 1994]

Βελουδής Γιώργος, «Ο  μύθος στο Ρίτσο», Νέα Εστία, Αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο (1909 – 1990). Χριστούγεννα 1991.

Βελουδής Γιώργος, «Αυτοβιογραφία, μύθος και ιστορία στο έργο του Γιάννη Ρίτσου», Προσεγγίσεις στο έργο του Γιάννη Ρίτσου, Κέδρος, Αθήνα, 1984.

Γαραντούδης Ευριπίδης, «Η ποιητική γενιά του 1970 και η ελληνική αρχαιότητα», στο Ελληνική αρχαιότητα και νεοελληνική λογοτεχνία. Πρακτικά, Επιμ. Θεοδόσης Πυλαρινός, Κέρκυρα, Ιόνιο Πανεπιστήμιο – Τμήμα Ιστορίας 2009, σ. 25-40.

Ζαμάρου, Ρένα, Ο ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος: επίσκεψη τόπων και προσώπων, Καρδαμίτσας, 1993.

Ιακώβ Δανιήλ Ι., Η αρχαιογνωσία του Οδυσσέα Ελύτη και άλλες νεοελληνικές δοκιμές, Θεσσαλονίκη, Ζήτρος, 2000.

Ιωακειμίδου Λητώ, Ο Λογοτεχνικός Μύθος από τον Γαλλικό Συγκριτισμό στη Νεοελληνική Κριτική. Ζητήματα θεωρίας και εφαρμογής, Σοκόλης, 2014.

Λαδιά Ελένη κ.α., «Ο Γιώργος Σεφέρης και η αρχαία Ελλάδα-Ο μνησιπήμων πόνος μέσα από τα αρχαία αγάλματα-Οι μυκηναϊκές ρίζες στη σύγχρονη ποίηση», Ποιητές και αρχαία Ελλάδα, Οι εκδόσεις των φίλων, 1983.

Λεοντή Άρτεμις [Leontis Artemis], Τοπογραφίες ελληνισμού. Χαρτογραφώντας την πατρίδα, μτφ. Παναγιώτης Στογιάννος, Scritpa, 1998.

Νικολάου Νίκος Α.,  Μυθολογία Γ. Σεφέρη. Από τον Οδυσσέα στον Τεύκρο, Αθήνα, Δαίδαλος / Ι. Ζαχαρόπουλος, 1992.

Sangiglio, Crescenzio,  Μύθος και ποίηση στον Ρίτσο, μετάφραση Θόδωρος Ιωαννίδης, Κέδρος, 1978.

Σαββίδης Γ.Π., «The Tragic Vision of George Seferis», Grand Street, 5.2, 1986, 153-174.

Σέρραρντ Φ., «Τ.Σ. Έλιοτ και Γ. Σεφέρης [= α΄ δημ. Αγγλο-Ελληνική Επιθεώρηση, τ. 5, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 1951]», Η μαρτυρία του ποιητή. Προοπτικές και παραλληλισμοί, Ίνδικτος, 1998, σ. 79-102.

Saunier, Guy,  Ανδρέας Εμπειρίκος: μυθολογία και ποιητική,  Αθήνα : Άγρα, 2001.

Σιαφλέκης Ζαχαρίας, Η εύθραυστη αλήθεια Εισαγωγή στη θεωρία του λογοτεχνικού μύθου. Αθήνα, Gutenberg, 1994.

Σεφέρης  Γιώργος, «Κ. Π. Καβάφης, Θ. Σ. Έλιοτ: παράλληλοι» (1946): Δοκιμές, τόμ. Α’ (1936-1947), (φιλολόγ. επιμ.: Γ. Π. Σαββίδης), Αθήνα, Ίκαρος, 1974.

Μύθος και μοντερνισμός : Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Θεσσαλονίκη 31 Οκτωβρίου - 2 Νοεμβρίου 2002 , Διεθνές Συμπόσιο Συγκριτικής Γραμματολογίας, Εργαστήριο Συγκριτικής Γραμματολογίας, Θεσσαλονίκη 2003.

Keely Edmound, Μύθος και φωνή στη σύγχρονη ελληνική ποίηση, μτφ. Σπύρος Τσακνιάς,  Στιγμή, Αθήνα 1987.

Vitti Mario, Φθορά και λόγος: εισαγωγή στην ποίηση του Γιώργου Σεφέρη, εκδόσεις: Εστία, Αθήνα 1989.

Χαμηλάκης Γ., Το έθνος και τα ερείπιά του: Αρχαιότητα, αρχαιολογία, και εθνικό φαντασιακό στην Ελλάδα, (μετφρ.: Νεκτάριος Καλαϊτζής), Αθήνα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2012.

Οι χρήσεις της αρχαιότητας από το νέο ελληνισμό, Επιστημονικό συμπόσιο, 14 και 15 Απριλίου 2000, επιμ. Ουρανία Καϊάφα,  Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, 2002.

2. Συγκριτική Φιλολογία (ΣΦ 130)

Επίκουρη Καθηγήτρια Λητώ Ιωακειμίδου

Το μάθημα εξετάζει τον επιστημονικό κλάδο της Συγκριτικής Φιλολογίας, τους βασικούς ερευνητικούς του άξονες, τις επιστημολογικές-μεθοδολογικές του προϋποθέσεις και τους σκοπούς του. Ειδικότερα, γίνεται μια ιστορική αναδρομή στη γένεση και την εξέλιξη της Συγκριτικής Φιλολογίας στην Ευρώπη και δίνεται έμφαση στην έννοια του εθνικού (έθνος, εθνική γλώσσα) ως προϋπόθεσης για τη γένεση αυτή. Στη συνέχεια, γίνεται μια συστηματική ανάλυση (λογοτεχνική και εξωλογοτεχνική) των στοιχείων του ορισμού της Συγκριτικής Φιλολογίας και αναδεικνύονται ως μεθοδολογικά εργαλεία σύγκρισης η αναλογία, η συγγένεια, η επίδραση, η τύχη ενός έργου κ.ά., με αντίστοιχα παραδείγματα από λογοτεχνικά έργα. Επίσης, αναπτύσσονται, μέσω χαρακτηριστικών παραδειγμάτων, βασικοί τομείς έρευνας της Συγκριτικής Φιλολογίας: Μοτίβα και θέματα, ιστορία των ιδεών, φιλοσοφία και λογοτεχνία, λογοτεχνικός μύθος κ.ά. Μέσα από τις σχέσεις Συγκριτικής Φιλολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, αναδεικνύονται ζητήματα ποιητικής, λογοτεχνικών ειδών, θεωρίας της πρόσληψης, καθώς και η σχέση Συγκριτικής Φιλολογίας και Μεταφρασεολογίας/Μεταφραστικών Σπουδών. Τέλος, σταθμίζονται τόσο η σημερινή κατάσταση των συγκριτολογικών σπουδών, όσο και οι προοπτικές τους.

Στο σεμινάριο Συγκριτικής Φιλολογίας ΙΙ, με κεντρικό άξονα τις διαπολιτισμικές και διακειμενικές σχέσεις, εξετάζονται ειδικά θέματα που εμπίπτουν στα πεδία έρευνας του συγκεκριμένου επιστημονικού κλάδου.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

1) BRUNEL Pierre, PICHOIS Claude, ROUSSEAU André-Michel, Qu’est-ce que la littérature comparée ?, Παρίσι, εκδ. Armand Colin, 1983, 2000 (στα ελληνικά: Τι είναι η Συγκριτική Γραμματολογία;, μτφ. Δημήτρης Αγγελάτος, Αθήνα, Πατάκης, 1998).

2) ΠΟΛΙΤΟΥ-ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ Ελένη, Η Συγκριτική Φιλολογία, Χώρος, σκοπός και μέθοδοι έρευνας, Αθήνα, Εκδ. Καρδαμίτσα, 1981.

3) ΠΟΛΙΤΟΥ-ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ Ελένη, Συγκριτική Φιλολογία, Από τη θεωρία στην πράξη, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2009.

4) ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ Ζ. Ι., Συγκριτισμός και Ιστορία της Λογοτεχνίας, Αθήνα, Επικαιρότητα, 1988.

5) ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ Ζ. Ι., Η εύθραυστη αλήθεια, Εισαγωγή στη θεωρία του λογοτεχνικού μύθου, Αθήνα, Gutenberg, 1994.

Υποχρεωτικό Σεμινάρια Γ΄ εξαμήνου

1. Θεωρία της Λογοτεχνίας (ΘΛ 140)

Ομότιμη Καθηγήτρια Άννα Τζούμα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ

  • Εθνικές
  • Μετα-ανθρώπινες
  • Πολιτισμικές
  • Προσφυγικές
  • Ταξικές
  • Φυλετικές
  • Φύλου – Σεξουαλικότητας

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. AΘΑΝΑΣΙΟΥ Αθηνά (επιμ.), Φεμινιστική θεωρία και πολιτισμική κριτική, Νήσος, Αθήνα, 2006.

2. ARENDT Hanna, AGAMBEN Giorgio, TRAVERSO Enzo,  Εμείς οι πρόσφυγεςΤρία κείμενα, μτφρ. Κ. Δεσποινιάδης, Α. Γαβριηλίδης, Ν. Κούρκουλος, εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα, 2015.

3. BADMINGTON Neil, Posthumanism, Palgrave Macmillan, 2000.

4. BHABBA Homi K. The Location of Culture, Routledge, London and New York, 1994.

5. BARRY Peter, Γνωριμία με τη Θεωρία. Μια εισαγωγή στη λογοτεχνική και πολιτισμική θεωρία, μτφρ. Α. Νάτσινα, Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2013. Τα κεφάλαια:

«Φεμινιστική κριτική», σ.149-168.

«Μεταποικιακή κριτική», σ.227-238.

6. BAUMAN Zygmunt, Identity. Conversations with Benedetto Vecchi, Polity Press, 2004.

7. BAUMAN Zygmunt, Ρευστοί καιροί, Μεταίχμιο, 2017.

8. BAUMAN Zygmunt, Ρευστός φόβος, Πολύτροπον, 2007.

9. BAUMAN Zygmunt, Ρευστή αγάπη, Εστία, 2006.

10. BOURDIEU Pierre, Η ανδρική κυριαρχία, Πατάκης, Αθήνα, 2002.

11. BRAIDOTTI Rossi, Νομαδικά υποκείμενα. Ενσωματότητα και έμφυλη διαφορά στη σύγχρονη φεμινιστική θεωρία, μτφρ. Α. Σηφάκη, Ο. Τσιακάλου, Νήσος, Αθήνα, 2014.

12. BRAIDOTTI Rossi, The Posthuman, Polity, 2013.

13. BRYSON Valerie, Φεμινιστική πολιτική θεωρία, μτφρ. Ε. Πανάγου, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2005.

14. BUTLER Judith, Αναταραχή φύλου. Ο φεμινισμός και η ανατροπή της ταυτότητας, μτφρ. Γ. Καράμπελας, επιμ. Β.Καντσά, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2009.

15. BUTLER Judith, Σώματα με σημασία. Οριοθετήσεις του φύλου στο λόγο, μτφρ. Π. Μαρκέτου, επιμ. Α. Αθανασίου, Εκκρεμές, Αθήνα,  2008.

16. BUTLER Judith, AΘΑΝΑΣΙΟΥ Αθηνά, Απ-αλλοτρίωση: Η επιτελεστικότητα στο πολιτικό, μτφρ. Α. Κιουπκιολής, Τόπος, Αθήνα, 2016.

17. CALHOUN Craig J., Social Theory and the Politics of Identity, Blackwell,1994.

18. BUTLER Judith, SPIVAK Gayatri, Τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο: Γλώσσα , πολιτική και δικαίωμα του ανήκειν, επιμ. Μ. Καραβαντά, Τόπος, Αθήνα, 2015.

19. EAGLETON Terry, Η έννοια της κουλτούρας, μτφρ. Η. Μαγκλίνης, επίμ. Β. Χατζηβασιλείου, εισαγωγή Δ. Τζιόβας, Πόλις, Αθήνα, 2003.

20. GOFFMAN Erving, Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2001.

21. HALL Stuart (ed.), Representation: Cultural Representations and Signifying Practices, The Open University, London, 1997.

22. HARAWAY Donna, Ανθρωποειδή, Κυβόργια και Γυναίκες. Η επινόηση της φύσης, μτφρ. Π. Μαρκέτου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2014.

23. JAMESON Fredric, Το μεταμοντέρνο ή Η πολιτισμική λογική του ύστερου καπιταλισμού, Νεφέλη, Αθήνα, 1999.

24. JEFFERSON Ann, «Ζητήματα σώματος: ο Εαυτός και ο Άλλος στον Μπαχτίν, στον Σαρτρ και στον Μπαρτ» στο Φώτης ΤΕΡΖΑΚΗΣ (επιμ.), Μεταμαρξιστικά ρεύματα στην αισθητική και στη θεωρία της λογοτεχνίας. Λούκατς, Γκολντμαν, Μπένγιαμιν, Μπρεχτ, Μπαχτίν, Πολιτισμική Θεωρία, Αποδόμηση, Futura, Αθήνα, 2004, σ.205-244.

25. KNELLWOLF C., NORRIS C. (επιμ.), Ιστορία της Θεωρίας της Λογοτεχνίας/9. Ιστορικές, φιλοσοφικές και ψυχολογικές όψεις της θεωρίας της λογοτεχνίας στον 20ό αιώνα, θεώρηση μτφρ. Σ. Παρασχάς, Μ. Πεχλιβάνος, Ε. Σηφάκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη, 2010. Τα κεφάλαια:

«Από την πολιτισμική ποιητική στις πολιτισμικές σπουδές», σ. 211-240 [Κυρίως το άρθρο του Chris WEEDON, Πολιτισμικές Σπουδές, σ. 225-240].

«Φύλο και σεξουαλικότητα», σ. 275-335.

«Αποικιοκρατία, μεταποικιοκρατία, έθνος και φυλή», σ.337-392.

26. KRISTEVA Julia, Ξένοι μέσα στον εαυτό μας, Scripta, Αθήνα, 2004.

27. KRISTEVA Julia, Έθνη χωρίς εθνικισμό, μτφρ. Κ. Γιώρμας, Εναλλακτικές εκδόσεις, Αθήνα, 1997.

28. MACCORMACK Patricia, Posthuman Ethics: Embodiment and Cultural Theory, Routledge, 2012.

29. ΜΑΚΡΥΝΙΩΤΗ Δήμητρα (επιμ.), Τα όρια του σώματος. Διεπιστημονικές προσεγγίσεις, Νήσος, Αθήνα, 2004.

30. ΜΑΚΡΥΝΙΩΤΗ Δήμητρα (επιμ.), Περί θανάτου. Η πολιτική διαχείριση της θνητότητας, Νήσος, Αθήνα, 2008.

31. ΜΠΑΚΑΛΑΚΗ Αλεξάνδρα (επιμ.), Ανθρωπολογία, γυναίκες και φύλο, Αλεξάνδρεια, Αθήνα,1994.

32. ΠΑΠΑΤΑΞΙΑΡΧΗΣ Ε./ ΠΑΡΑΔΕΛΛΗΣ Θ. (επιμ.), Ταυτότητες και φύλο στη Σύγχρονη Ελλάδα, Αλεξάνδρεια, Αθήνα,1992.

33. RICOEUR Paul, Ο ίδιος ο εαυτός ως άλλος, Πόλις, Αθήνα, 2008.

34. SAID Edward, Οριενταλισμός, Νεφέλη, Αθήνα, 1996.

35. SALIH Sarah, Εισαγωγή στην Τζούντιθ Μπάτλερ, Oposito, 2018.

36. SMITH Philip, Πολιτισμική Θεωρία. Μια εισαγωγή, μτφρ. Α. Κατσίκερος, εισαγωγή-επιμέλεια Ν. Μπουμπάρης, Κριτική, Αθήνα, 2006.

37. «Goffman Erving» στο Philip SMITH, Πολιτισμική Θεωρία. Μια Εισαγωγή. Κριτική, Αθήνα, 2006, σσ. 109-117.

38. STOREY John, Πολιτισμική Θεωρία και Λαϊκή Κουλτούρα. Εισαγωγή, Πλέθρον, Αθήνα, 2015, σσ. 180-261.

39. SULEIMAN Susan Rubin, Το γυναικείο σώμα στον δυτικό πολιτισμό. Σύγχρονες προσεγγίσεις, μτφρ. και εισαγωγή Εύη Βογιατζάκη, Σαββάλας, Αθήνα, 2008.

40. TAYLOR Charles, Πηγές του εαυτού: Η γένεση της νεωτερικής ταυτότητας, μτφρ. Ξ. Κομνηνός, Ίνδικτος, Αθήνα, 2007.

41. ΤΖΟΥΜΑ Άννα, Εκατό χρόνια νοσταλγίας. Το αυτοβιογραφικό αφήγημα Έθνος, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2007.

42. TODOROV Tzvetan, Η κατάκτηση της Αμερικής. Το ζήτημα του άλλου, Νήσος, Αθήνα, 2004.

43. TODOROV Tzvetan, Ο εκπατρισμένος, μτφρ. Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Πόλις, Αθήνα, 1999.

44. TODOROV Tzvetan, Ο φόβος των βαρβάρων: Πέρα από τη σύγκρουση των πολιτισμών, μτφρ. Γ. Καράμπελας, Πόλις, Αθήνα, 2009.

45. NUSSBAUM Martha, APPIAH Anthony Kwame, BARBER Benjamin, κ.ά., Υπέρ πατρίδος: Πατριωτισμός ή κοσμοπολιτισμός; επιμ. Joshua Cohen, μτφρ. Α. Τσοτσορού, Ε. Μύστακας, Scripta, Αθήνα, 1999.

46. WOLFE, What is Posthumanism, University of Minessota Press, Minneapolis, 2010.

ή Επίκουρη Καθηγήτρια Πέγκυ Καρπούζου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ 

Ζητήματα συγκρότησης ταυτότητας και ετερότητας σε σχέση με το χώρο και το σώμα. Ειδική έμφαση θα δοθεί στα ζητήματα (επαν)ορισμού της υποκειμενικότητας και του ανθρώπινου όπως διαμορφώνονται από τις σύνθετες σχέσεις φύσης, επιστήμης, τεχνολογίας και κουλτούρας στον 21ο αιώνα. Οι άξονες μελέτης του σεμιναρίου θα επικεντρωθούν σε ζητήματα ατομικής και συλλογικής ταυτότητας που αφορούν: τις κοινωνικές τάξεις, το έθνος, τη φυλή και το φύλο (μεταμαρξιστική, ανθρωπολογική και μετααποικιοκρατική κριτική, φεμινιστική κριτική). Στο πλαίσιο αυτό θα εξεταστούν απεικονίσεις της ετερότητας, του διαφορετικού, του περιθωριακού και του ξένου σε ελληνικά και ευρωπαϊκά λογοτεχνικά κείμενα.  

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ:

  1. ΚNELLWOLF C. & NORRIS C. (επιμ.), Ιστορικές, φιλοσοφικές και ψυχολογικές όψεις της θεωρίας της λογοτεχνίας στον 20ό αιώνα, θεώρηση μτφρ. Παράσχας, Πεχλιβάνος, Σηφάκη, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 2010.
  2. SMITH Ph., Πολιτισμική θεωρία: Μια εισαγωγή, Αθήνα, εκδ. Κριτική,  2006.
  3. HILLMAN, David, MAUDE, Ulrika (ed.),The Cambridge Companion to the Body in Literature, Cambridge University Press, 2015.
  4. TALLY, Robert T. Jr., Spatiality, London – New York, Routledge, 2013.
  5. THOMSEN Mads Rosendahl, The New Human in Literature: Posthuman Visions of Changes in Body, Mind and Society after 1900. London: Bloomsbury, 2013.

    βλ.  Αναλυτική Βιβλιογραφία στην ηλεκτρονική τάξη του μαθήματος.

Σεμινάρια Επιλογής Α΄ και Γ΄ Εξαμήνου:

1. Νεοελληνικό Δράμα (ΝΕΦ 228)

Επίκουρος Καθηγητής Θανάσης Αγάθος     

Θεωρία: Αριστοτελική, μετα-αριστοτελική και σύγχρονη θεωρία του δράματος.

Ιστορία: Κρητικό και Επτανησιακό θέατρο – Κωμωδία του 19ου αιώνα – Κωμειδύλλιο και δραματικό ειδύλλιο – Πατριωτικό, αστικό και ρομαντικό δράμα, ιστορική τραγωδία - Θέατρο των ιδεών (ρεαλιστικό, κοινωνικό, ψυχολογικό και ποιητικό δράμα, νεορομαντισμός, συμβολισμός, αισθητισμός, μοντερνισμός) - Μεσοπολεμική, μεταπολεμική, μεταπολεμική δραματουργία. 

Διεπιστημονική προσέγγιση: Σχέση του θεάτρου με την πεζογραφία. Μεταφορές νεοελληνικών λογοτεχνικών έργων στο θέατρο. 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Γιώργος Βελουδής, Γραμματολογία. Θεωρία Λογοτεχνίας, Αθήνα: Δωδώνη, 1994

Κώστας Γεωργουσόπουλος, Κλειδιά και κώδικες θεάτρου, Αθήνα: Εστία, 1985.

Αντώνης Γλυτζουρής, Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα: η ανάδυση και η εδραίωση της τέχνης του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2001.

Θόδωρος Γραμματάς, Νεοελληνικό θέατρο & Κοινωνία: η σύγκρουση των νέων με το σύστημα στο ελληνικό θέατρο του 20ού αιώνα, Αθήνα: Στεφ. Δ. Βασιλόπουλος, 1990.

Πλάτων Μαυρομούστακος, Το θέατρο στην Ελλάδα 1940-2000: μια επισκόπηση, Αθήνα: Καστανιώτης, 2005.

Νίκος Παπανδρέου, Περί θεάτρου, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 1994.

Patrice Pavis, Λεξικό του Θεάτρου, μτφρ. Αγνή Στρουμπούλη, Αθήνα: Gutenberg, 2006.

Κυριακή Πετράκου, Οι θεατρικοί διαγωνισμοί1870-1925, πρόλογος Βάλτερ Πούχνερ, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2000.

Γιώργος Πεφάνης, Το Θέατρο και τα Σύμβολα. Διαδικασίες συμβόλισης του δραματικού λόγου, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 1999.

Manfred Pfister, The Τheory and Αnalysis of Δrama, μτφρ. από τα γερμανικά John Halliday, Cambridge - New York : Cambridge University Press, 1988. 

Bάλτερ Πούχνερ, Νεοελληνικό θέατρο (1600-1940)- Κινηματογράφος, τ. Α΄, Πάτρα: ΕΑΠ, 2002.

Walter Puchner, Ανθολογία Νεοελληνικής Δραματουργίας, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ., 2006.

Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του Νέου Ελληνικού Θεάτρου, 1794-1944, Αθήνα: Καστανιώτης, 1990.

Anne Ubersfeld, Les termes clés de l’ analyse du théâtre, Paris: Seuil, 1996.

2. Συγκριτική Φιλολογία II (ΣΦ 281)

Επίκουρη Καθηγήτρια Λητώ Ιωακειμίδου - Επίκουρη Καθηγήτρια Τίνα Λεντάρη

«Εκδοχές της αφηγηματικής μυθοπλασίας από τον Μεσαίωνα στον 18ο αιώνα».

Το σεμινάριο εξετάζει, σε επίπεδο ποιητικής, θεματικής, υφολογίας και ιδεολογίας, διάφορους τύπους παλαιών μυθοπλασιών, από τον Μεσαίωνα έως και τον 18ο αιώνα, επιχειρώντας να προσεγγίσει πολυεπίπεδα τη γέννηση και την εξέλιξη προδρομικών μορφών του σύγχρονου μυθιστορήματος. Το εγχείρημα αυτό βασίζεται ταυτόχρονα σε τρεις άξονες:

Α) Ανάκληση, μέσα από την εξειδικευμένη βιβλιογραφία, των καθοριστικών απόψεων-συνθέσεων-θεωριών για τη γέννηση και την εξέλιξη της μυθιστορίας, του (παλαιού και νέου τύπου) μυθιστορήματος, της αφηγηματικής μυθοπλασίας κλπ.

Β) Επικέντρωση σε κομβικά λογοτεχνικά έργα-σταθμούς για το όλο θέμα, στο ειδολογικό πλαίσιο των ζητημάτων και τη χρονική περίοδο που απασχολούν το σεμινάριο.

Γ) Σύνδεση των κειμένων αυτών με νεότερα και σύγχρονα ζητήματα ποιητικής, που μπορούν να αναδείξουν και τον ανεξάντλητο, δημιουργικό, ανοιχτό χαρακτήρα των αναγνώσεών τους.

Ο όλος προβληματισμός έχει συγκριτική βάση και μέθοδο, καθώς τα δεδομένα συλλέγονται από περισσότερες «εθνικές» λογοτεχνίες και ο συνδυασμός τους οδηγεί σε συνθέσεις και «μοντελοποιήσεις».

Οι εργασίες που προτείνονται στους εγγεγραμμένους ακροατές δύνανται να έχουν ως αντικείμενο κάποιο βιβλιογραφικό ζήτημα ή έναν θεματικό ή υφολογικό προβληματισμό πάνω στα έργα που παρουσιάζονται από τις διδάσκουσες ή πάνω σε κάποιο άλλο έργο το οποίο εμπίπτει στην προβληματική του σεμιναρίου, μέσα από έναν κατάλογο που θα δοθεί στο μάθημα.

3. Αρχειακή Έρευνα (ΝΕΦ 244)

Καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά

Στόχος του σεμιναρίου είναι η εξοικείωση με την αρχειακή έρευνα και τη χρήση αρχείων σε συνδυασμό με τη συγγραφή πρωτότυπων εργασιών στους τομείς της ιστορίας της λογοτεχνίας και της νεοελληνική φιλολογίας. Θα παρουσιαστούν αρχειακές συλλογές και τεκμήρια, μέθοδοι και εργαλεία έρευνας, επεξεργασία κειμενικών, οπτικοακουστικών, ψηφιακών, ηλεκτρονικών αρχείων και συλλογών. Βασικός άξονας του σεμιναρίου είναι τα λογοτεχνικά αρχεία: πρόκειται για μια ειδική κατηγορία αρχείων στα οποία συμπεριλαμβάνονται χειρόγραφα (ανέκδοτα κείμενα, αλληλογραφία, ημερολόγια κ.λ.π.), δακτυλόγραφα, έντυπα κειμενικά ή άλλου τύπου (φωτογραφίες, αποκόμματα, λοιπά έγγραφα) τεκμήρια που ανήκουν σε ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, ακόμα και βιβλία της βιβλιοθήκης τους.

Εναλλακτικά, λόγω των ειδικών συνθηκών θα ασχοληθούμε επίσης με ψηφιοποιημένα λογοτεχνικά αρχεία και θα περιηγηθούμε στις ψηφιακές βιβλιοθήκες και στα ψηφιοποιημένα αρχεία εφημερίδων και περιοδικών. Στα πλαίσια του σεμιναρίου θα κληθούν ειδικοί προκειμένου να συζητήσουμε για τη θεωρία περί αρχείου, για τους κανόνες και την μέθοδο έκδοσης αρχειακού υλικού, αλλά και για τις επαγγγελματικές προοπτικές μιας ειδίκευσης στον χώρο της οργάνωσης και αξιοποίησης αρχειακών συλλογών.

Βιβλιογραφία (Ενδεικτική)

Peter Burke, Αυτοψία. Οι χρήσεις των εικόνων ως ιστορικών μαρτυριών, μτφρ. Αντρέας Π. Ανδρέου, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2003

Arlette Farge, Η γεύση του αρχείου, μτφρ. – πρόλογος: Ρίκα Μπενβενίστε, Αθήνα, Νεφέλη, 2004

Michel Foucault, Η αρχαιολογία της γνώσης, μτφρ. Κωστής Παπαγιώργης, Αθήνα, Εξάντας, 1987

Φώτος Λαμπρινός, Ισχύς μου η αγάπη του φακού. Τα κινηματογραφικά επίκαιρα ως τεκμήρια της Ιστορίας (1895-1940), πρόλογος: Γιάννης Γιαννουλόπουλος, Αθήνα, Καστανιώτης, 2005

Ανδρέας Μπάγιας, Αρχειονομία. Βασικές έννοιες και αρχές. Η οργάνωση των αρχείων για τη διοίκηση και την έρευνα, Αθήνα, Κριτική, 1998

Ζακ Ντεριντά, Η έννοια του αρχείου, μτφρ. Κωστής Παπαγιώργης, Αθήνα, Εκκρεμές, 1996

Νίκος Καραπιδάκης, «Βιβλιογραφία της ιστορίας των ελληνικών αρχείων», Επετηρίδα των Γενικών Αρχείων του Κράτους των ετών 1991-92, Αθήνα 1993, σ. 77-101

Επιτροπή Ιδιωτικών Αρχείων [της Ελληνικής Αρχειακής Εταιρείας], Οδηγός ιδιωτικών Αρχείων, Αθήνα, Ελληνική Αρχειακή Εταιρεία, 2005 [2η έκδ. Συμπληρωμένη]

Χρήσιμοι σύνδεσμοι

Ψηφιακή βιβλιοθήκη της Βουλής: 

https://library.parliament.gr/%CE%A8%CE%B7%CF%86%CE%B9%CE%B1%CE%BA%CE%AE-%CE%92%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7/%CE%95%CF%86%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BF%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%AC

Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ): http://www.elia.org.gr/

Αρχειακές Συλλογές Γενναδείου Βιβλιοθήκης: http://www.ascsa.edu.gr/index.php/archives/Gennadius-Archival-Collections

Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών: http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/index-gr.html

Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού (Αρχεία Κ.Θ. Δημαρά, Γ. Σαββίδη): http://www.snhell.gr/index.asp

Ανθολόγιο Λογοτεχνίας: http://www.snhell.gr/anthology/writers.asp

Ιστορικό και Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τράπεζας (ΜΙΕΤ): https://www.miet.gr/

Αρχείο Κ.Π.Καβάφη: http://www.onassis.org/cavafy-archive-overview.php

Ψηφιοθήκη ΑΠΘ: https://digital.lib.auth.gr/?ln=el

Δίκτυο Ελληνικών Βιβλιοθηκών: http://network.nlg.gr/archiki/

ΕΚΕΒΙ: http://www.ekebi.gr/frontoffice/portal.asp?cpage=NODE&cnode=138

Σεμινάρια Επιλογής Β΄ Εξαμήνου

1. Νεοελληνική Κρητική (ΝΕΦ 238)

Καθηγητής Δημήτρης Αγγελάτος

Σύγχρονες διακαλλιτεχνικές προσεγγίσεις. Οι εικαστικές/γλυπτικές συναρτήσεις του λόγου στη νεοελληνική ποίηση: Η Τέταρτη Διάσταση (1965-1972) του Γιάννη Ρίτσου  

Με άξονα αναφοράς τις σύγχρονες διακαλλιτεχνικές προσεγγίσεις και το μεθοδολογικό, θεωρητικό και κριτικό, υπόβαθρό τους το ενδιαφέρον του σεμιναρίου θα στραφεί στην ερμηνευτική διερεύνηση των όρων που συνδέονται με τις τροπολογίες της σχέσης ποιητικού λόγου και εικόνας, ρηματικών δηλαδή και οπτικών μεγεθών, δίνοντας ως εκ τούτου το περιθώριο να διατυπωθούν δόκιμες υποθέσεις εργασίας και ερευνητικές εργασίες για τη συνάφεια, τη σύγκλιση, ή/και τη διαπλοκή λογοτεχνικών και εικαστικών μέσων έκφρασης, ειδικότερα εδώ εκείνων της γλυπτικής. Στο σεμινάριο οι τροπολογίες αυτές συντονίζονται από άποψη μεθόδου με την εννοιολογική κατηγορία της (ανα)παράστασης, με το ιδιαίτερο πεδίο καλλιτεχνικής μορφοποίησης αυτής (τα αναφερόμενα και τις διεργασίες, που την αφορούν), τη διαλογικής τάξεως συνθεώρηση των εμπλεκόμενων καλλιτεχνικών ιδιωμάτων της ποίησης και της γλυπτικής, και ασφαλώς τον ενίστορο, ειδολογικό χαρακτήρα των τελευταίων. 

Παραδειγματικό πεδίο εφαρμογής για την παραπάνω προσέγγιση ποίησης και γλυπτικής, αποτελεί η συλλογή Τέταρτη Διάσταση (1965-1972) του Γιάννη Ρίτσου.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 

Πηγές

Modern Art. A Source Book by Artists and Critics, (επιμ.: H. B. Chipp· συνεργασία: P. Selz‒ J. C. Taylor), University of California Press, 1968.

H. Moore, «Σκέψεις του Χένρι Μουρ» περί γλυπτικής»: Κείμενα για την Τέχνη, (επιλογή-μτφρ.: Γιάν. Παππάς), Αθήνα, Νεφέλη, 1993, 17-24.

Γιαν. Ρίτσος, Ποιήματα. Τέταρτη Διάσταση (1965-1972), τ. ΣΤ’, Αθήνα, Κέδρος, 1991 [1η: 1983].

https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/anthology/mythology/browse.html?tag=%CE%91%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CF%8C%CE%B8%CE%B5%CE%BC%CE%B1+%CE%93%CE%B9%CE%AC%CE%BD%CE%BD%CE%B7+%CE%A1%CE%AF%CF%84%CF%83%CE%BF%CF%85

A. Rodin, Διαθήκη (1924), (μτφρ.: Αλεξ. Αδαμόπουλος), Αθήνα, Άγρα, 2005.

Δευτερογενής Βιβλιογραφία 

Δημ. Αγγελάτος, Λογοτεχνία και ζωγραφική. Προς μια ερμηνεία της διακαλλιτεχνικής (ανα)παράστασης, Αθήνα, Gutenberg, 2017. 

Art in Theory. 1900-2000. An Anthology of Changing Ideas (επιμ.: Ch. Harrison‒ P. Wood), Blackwell, 2003 [επαυξ. έκδ.· 1η: 1992].

Αφιέρωμα στον Γιάννη Ρίτσο, (επιμ.: Αικατερίνη Mακρυνικόλα), Αθήνα, Kέδρος, 1981.

J. Baudrillard, Ομοιώματα και προσομοίωση (1981), (μτφρ.: Στ. Ρέγκας), Αθήνα, Πλέθρον, 2019. 

J. Baudrillard, Η έκσταση της επικοινωνίας (1987), (μτφρ.: Β. Αθανασόπουλος), Αθήνα, Καρδαμίτσα, 1991.

C. Curter, «Sculpture»: The Routledge Companion to Aesthetics, First Edition (επιμ.: Berys Gaut‒ Dominic McIver Lopes.), Λονδίνο, Routledge, 2001, 503-517.

G. Deleuge, Η πτύχωση. Ο Λάϊμπνιτς και το μπαρόκ (1988), (μτφρ.: Ν. Ηλιάδης), Αθήνα, Πλεθρον, 2006.

C. Domínguez‒ H. Saussy‒ D. Villanueva, «Interartistic Comparison»: Introducing Comparative Literature. New Trends and Applications, Λονδίνο-Νέα Υόρκη, Routledge, 2015, 107-124.

Εισαγωγή στην ποίηση του Ρίτσου. Επιλογή κριτικών κειμένων, (επιλογή-επιμ.: Δημ. Κόκορης), Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2009.

R. Hopkins, «Sculpture»: The Oxford Handbook of Aesthetics, (επιμ.: J. Levinson),  Οξφόρδη, Oxford University Press, 2003, 572-582.

M. J. Jeffreys, «Reading in the Fourth Dimension», Modern Greek Studies, 2 (1994) 61-105.

https://openjournals.library.sydney.edu.au/index.php/MGST/article/view/6679/7327

Βίκυ Καραΐσκου, Νεοελληνική γλυπτική. Ματιές και αναγνώσεις, Αθήνα, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου-Εκδόσεις Gutenberg, 2011.

R. Krauss Passages in Modern Sculpture, Νέα Υόρκη, Viking, 1977.

Modern Sculpture Reader (επιμ.: J. Wood‒ D. Hulks‒ A. Potts), Leeds, Henry Moore Institute, 2007.

Η. Μυκονιάτης, Νεοελληνική Γλυπτική, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1996.

Θεοχαρούλα Νιφτανίδου, «Τι είναι Συγκριτική Ποιητική;», Cahiers Balkaniques 26 (1997) 251-255.

Alex Potts, The Sculptural Imagination: Figurative, Modernist, Minimalist, New Haven, Yale University Press, 2000.

Alex Potts, «Tactility: The interrogation of Medium in Art of the 1960s’» Art History 27, 2 (2004) 282-304.

https://www.researchgate.net/publication/229593763_Tactility_The_Interrogation_of_Medium_in_Art_of_the_1960s

M. Praz, Mnemosyne. The Parallel Between Literature and the Visual Arts, Princeton, Princeton University Press, 1970.

H. Read, Ιστορία της μοντέρνας γλυπτικής (1964), (μτφρ.: Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα), Αθήνα, Υποδομή, 1979.

Ζ. Ι. Σιαφλέκης, «Oι συγκρίσεις της λογοτεχνίας και των άλλων τεχνών: ασφάλεια και κίνδυνοι μιας πρακτικής», Δια-κείμενα 3 (2001) 23-38.

Μ. Στεφανίδης, Εισαγωγή στην ελληνική γλυπτική από την αρχαιότητα ως σήμερα, Αθήνα, Φιλιππότης, 1984.

B. Vouilloux, «Le texte et l’ image. Où commence et où finit une interdiscipline», Littérature 87 (Οκτώβρ. 1992) 95-98.

https://www.persee.fr/doc/litt_0047-4800_1992_num_87_3_2620 

Ul. Weisstein, «The Mutual Illumination of the Arts»: Ul. Weisstein, Comparative Literature and Literary Theory (1968), (μτφρ.: W. Riggan), Bloomington, Indiana University Press, 1973, 150-166.

2. Θεωρία της Λογοτεχνίας II (ΘΛ 293)

Επίκουρη Καθηγήτρια Πέγκυ Καρπούζου

Μεταδομισμός, λόγος και κουλτούρα

Σκοπός του σεμιναρίου είναι η μελέτη της σύνθετης σχέσης του λόγου και της κουλτούρας. Ειδικότερα, μέσα από την κριτική προσέγγιση βασικών θεωρητικών κειμένων των μεταδομιστικών κυρίως και μεταμοντέρνων θεωριών του 20ου αιώνα -οι οποίες επεδίωξαν να κλονίσουν τις βεβαιότητες και τις «μεγάλες αφηγήσεις» της μεταφυσικής και της επιστήμης- εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τις πρακτικές παραγωγής του λόγου, τη συγκρότηση του υποκειμένου καθώς και τη δυνατότητα γνώσης και αναπαράστασης του κόσμου:

Βασικές αρχές του μεταδομισμού.
Εισαγωγή στις έννοιες της κουλτούρας, της μετανεωτερικότητας και του μεταμοντέρνου (L. Hutcheon, Z. Bauman, J. Baudrillard, F. Jameson).
Λόγος, μύθος, αναπαράσταση (R. Barthes, U. Eco St. Hall).
Λόγος και γραφή (J. Derrida).
Λόγος και ασυνείδητο (S. Freud/ J. Lacan). 
Λόγος, γνώση και εξουσία (M. Foucault, F. Lyotard, Ε. Said). 
Μεταμοντέρνο και μεταμυθοπλασία (L. Hutcheon, P. Waugh). 
Μετανεωτερικότητα και χώρος (E. Soja, R. Tally).

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Appadurai Arjun, Νεωτερικότητα χωρίς σύνορα: Πολιτισμικές διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης, μτφρ. Κ. Αθανασίου, Αθήνα, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2014.

Bhabha Homi K., The Location of Culture, London & New York, Routledge, 1994. 

Baker Stephen, The fiction of postmodernity, Edinburgh: Edinburgh University Press, 2000.

Bran Nicol, The Cambridge Introduction to Postmodern Fiction, Cambridge, Cambridge University Press, 2009.

Barthes Roland, S/Z, μτφρ. Μαργαρίτα Κουλεντιανού, Αθήνα, Νήσος, 2007.

Barthes Roland, Μυθολογίες. Μάθημα : Εναρκτήρια παράδοση στην έδρα της Φιλολογικής Σημειολογίας της Λογοτεχνίας στο Collège de France, 7 του Γενάρη 1977 μτφρ. Καίτη Χατζηδήμου, Ιουλιέττα Ράλλη, Αθήνα, Κέδρος - Ράππα, 1979.

Baudrillard Jean, Αμερική, Aθήνα, μτφρ. Ν. Χρηστάκης, εκδ. Futura, 2000.

Baudrillard Jean, Simulacra and Simulation, transl. S. F. Glaser, Michigan, University of Michigan Press, 1994.

Bauman Zygmunt, Η μετανεωτερικότητα και τα δεινά της, μτφρ. Γιώργος - Ίκαρος Μπαμπασάκης, Αθήνα, Ψυχογιός, 2002.

Bauman Zygmunt,  Ρευστοί καιροί: Η ζωή την εποχή της αβεβαιότητας, μτφρ. Κωνσταντίνος Δ. Γεώρμας, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2009.

Culler Jonathan, Αποδόμηση:Θεωρία και κριτική μετά το δομισμό, μτφρ. Α. Λαμπρόπουλος, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2006.

Cuche Denys, H έννοια της κουλτούρας στις Κοινωνικές Επιστήμες, επιμ. Μ. Λεοντσίνη, μτφρ. Φ. Σιατιτσας, εκδ. Δαρδανός, 2001.

De Certeau Michel, Επινοώντας την καθημερινή πρακτική, πρόλογος Luce Giard, μτφρ. Κική Καψαμπέλη, Αθήνα, Σμίλη, 2010.

Derrida Jacques, Περί γραμματολογίας, μτφρ. Κωστής Παπαγιώργης, Αθήνα, Γνώση, 1990.

Derrida, Jacques, Πλάτωνος φαρμακεία, μτφρ. Χ. Γ. Λάζος, Αθήνα, Άγρα, 1990.

Eagleton Terry, Μετά τη θεωρία, μτφρ. - εισαγ. Π. Καρπούζου, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2007.

Eagleton Terry, Η έννοια της κουλτούρας,  μτφρ. Ηλίας Μαγκλίνης, Αθήνα, Πόλις, 2003.

Eagleton Terry, Οι αυταπάτες της μετανεωτερικότητας, μτφρ. Σπανός, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα, 2003.

Eco Umberto, Κήνσορες και θεράποντες : Θεωρία και ιδεολογία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, μτφρ. Έφη Καλλιφατίδη, Αθήνα, Γνώση, 1994.

Eco Umberto, Επιμύθιο στο Όνομα του ρόδου, μετάφραση Έφη Καλλιφατίδη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2005. 

Foucault Michel, Η τάξη του λόγου : Εναρκτήριο μάθημα στο College de France 1970, μτφρ. Μηνάς Χριστίδης, Αθήνα, Ηριδανός, [χ.χ.].

Foucault Michel, Η γέννηση της βιοπολιτικής, Παραδόσεις στο Κολλέγιο της Γαλλίας, μτφρ. Β. Πατσογιάννης, Πλέθρον, 2012.

Foucault Michel, Η ιστορία της τρέλας, μτφρ. Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Αθήνα, Ηριδανός, 2004.

Foucault Michel, Επιτήρηση και τιμωρία : Η γέννηση της φυλακής, μτφρ. Καίτη Χατζηδήμου, Ιουλιέττα Ράλλη, Αθήνα, Κέδρος - Ράππα, 1989. 

Foucault Michel, Η αρχαιολογία της γνώσης, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, Εξάντας, 1987.

Foucault Michel, Ιστορία της σεξουαλικότητας (3 τομ.), μτφρ. Γκλόρυ Ροζάκη, Αθήνα, Ράππα, 1978.

Freud Sigmund, Η ερμηνεία των ονείρων, μτφρ. Λευτέρης Αναγνώστου, Αθήνα, Επίκουρος, 1993.

Ηall Stuart- Gieben Bram, Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας, μτφρ. Θ. Τακίρης-Β. Τσακίρης, εκδ. Σαββάλλας, Αθήνα, 2003.

Hall Stuart-Held David-McGrew Anthony, H νεωτερικότητα σήμερα, μτφρ. Θ. Τσακίρησ, Β. Τσακίρης, Σαββάλας, Αθήνα, 2003.

Ηall Stuart, Το έργο της αναπαράστασης, μτφρ. Π. Πετσίνη,Αθήνα, Πλέθρον, 2017.

Harvey David, Η κατάσταση της μετανεωτερικότητας, μτφρ. Ε. Αστερίου, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2009.

Hobsbaum Eric, Θρυμματισμένοι καιροί: Κουλτούρα και κοινωνία στον 20ο αιώνα, μτφρ. Ν. Κούρκουλος, Αθήνα, Θεμέλιο, 2013.

Hutcheon Linda, A poetics of postmodernism: history, theory, fiction, New York, Routledge, 1988.

Hutcheon Linda, The politics of postmodernism, London; New York: Routledge, 1989.

Jameson Fredric R, Το μεταμοντέρνο: Ή η πολιτισμική λογική του ύστερου καπιταλισμού, μτφρ. Γιώργος Βάρσος, Αθήνα, Νεφέλη, 1999.

Lacan Jacques, Το σεμινάριο για το ¨Κλεμμένο γράμμα", μτφρ. Βεργέτης-Μαρκίδη,  εκδ. Πατάκη, 2010. 

Lyotard Jean François, Η μεταμοντέρνα κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργη, Αθήνα, Γνώση, 1993.

McHale Brian, Postmodernist Fiction, London: Routledge, 1987.

Smith Philip, Πολιτισμική θεωρία: Μια εισαγωγή, μτφρ. Θανάσης Κατσικερός, Αθήνα, Κριτική, 2006.

Waugh Patricia. Metafiction: The Theory and Practice of Self-Conscious Fiction, London: Methuen, 1984.

Williams Raymond, Κουλτούρα και Ιστορία, εισαγ.-μτφρ. Β. Αποστολίδου, Αθήνα, Γνώση, 1994.

White Hayden, MetahistoryThe Historical Imagination in Nineteenth-Century Europe, 1975.