Αρχική » Μεταπτυχιακά » Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Φιλολογίας » ΜΔΕ Νεοελληνικής Φιλολογίας 2017-2018

Νεοελληνική Φιλολογία

Επικοινωνία: 210-7277621-2

Το πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τομέα Νεοελληνικής Φιλολογίας περιλαμβάνει την κατεύθυνση:

Νεοελληνική Φιλολογία

Ακαδημαϊκό έτος 2017-2018

Υποχρεωτικά Σεμινάρια Α΄ εξαμήνου

1. Μεθοδολογία της έρευνας/ Εκπόνηση επιστημονικής μελέτης

Καθηγητής Δημήτρης Αγγελάτος

Το σεμινάριο διαρθρώνεται με άξονα αναφοράς τους δύο στόχους του τίτλου του, την επιστημονική δηλαδή φιλολογική έρευνα και την εκπόνηση ομόλογων, επιστημονικών (φιλολογικών) μελετών. Σύμφωνα με τον πρώτο άξονα, στόχος του σεμιναρίου είναι να αναπτύξει σε βάθος έννοιες, όρους, μεθόδους και πρακτικές της σύγχρονης έρευνας στο πεδίο της επιστήμης της Νεοελληνικής Φιλολογίας, βασισμένης σε αρμόδια εργαλεία δουλειάς και στο σωστό τρόπο χρήσης τους. Η οργάνωση της επιστημονικής έρευνας συνδέεται άρρηκτα με το δεύτερο άξονα και αναφέρεται στον τρόπο εφαρμογής των κεκτημένων της, στην εκπόνηση της επιστημονικής εργασίας, βασισμένης στον ομόλογο, επιστημονικό, τύπο λόγου.

Η έρευνα και η εκπόνηση μελετών στο πεδίο της επιστήμης της Νεοελληνικής Φιλολογίας, βασίζονται στην ακριβή ορολογία, στη δόκιμη χρήση της νεοελληνικής γλώσσας, στη μεθοδολογική επάρκεια, στην εποπτεία της νεοελληνικής λογοτεχνίας και των συμφραζομένων της (ιστορικών, αισθητικών και πολιτισμικών), στην κατακτημένη υποδομή (εργαλεία δουλειάς και αρμόδιος τρόπος χρήσης τους).

Στη βάση των προηγούμενων, είναι εφικτό να διατυπώνονται εύλογες υποθέσεις ερευνητικής εργασίας, να οριοθετείται σωστά το πεδίο που θα καλύψει η έρευνα, να εντοπίζεται και να αξιοποιείται με το  δέοντα από επιστημονική άποψη (αυτοψία και προγενέστερη έρευνα) τρόπο, η συναφής βιβλιογραφία, να ολοκληρώνεται βάσιμα ο ερευνητικός σχεδιασμός και να διατυπώνεται στο πλαίσιο της συγγραφής με διακριβωμένο, επιτυχή και γόνιμο για τη μελλοντική έρευνα τρόπο.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Δημ. Αγγελάτος, Η Άλφα Βήτα του νεοελληνιστή. Οδηγός για το εισαγωγικό μάθημα στην επιστήμη της Νεοελληνικής Φιλολογίας, Αθήνα, Gutenberg, 2011.

J.-M. Adam, Τα κείμενα: τύποι και πρότυπα. Αφήγηση, περιγραφή, επιχειρηματολογία, εξήγηση και διάλογος (1992), (μετφρ.: Γιάν. Παρίσης· επιμ.: Ερατ. Καψωμένος), Αθήνα, Πατάκης, 1999.

R. D. Altick, The Art of Literary Research, Nέα Yόρκη, W. W. Norton & Company, 1975 [επαυξ. έκδ.].

M. M. Bakhtin, «Προς μια μεθοδολογία των ανθρωπιστικών επιστημών» (1974), (μετφρ.: Mαρία Γνησίου-Δημ. Aγγελάτος), Σημείον  3 (1995) 170-184.

Phil. Besnard- Anth. Hunter, Elements of Argumentation, MIT Press, 2008.

W. C. Booth-G. G. Colomb-J. M. Williams, The Craft of Research, Σικάγο, The University of Chicago Press, 1995.

Y. Chevrel, L’étudiant chercheur en littérature, Παρίσι, Hachette, 1992.

U. Eco, Πώς γίνεται μία διπλωματική εργασία (1977), (εισαγ.-μετφρ.: Mαριάννα Kονδύλη), Aθήνα, Nήσος, 1994.

Al. Fisher: Critical Thinking: An Introduction, Cambridge, Cambridge University Press, 2011[2η]

K. Howard-J. A. Sharp, H επιστημονική μελέτη. Oδηγός σχεδιασμού και διαχείρισης πανεπιστημιακών ερευνητικών εργασιών (1983), (μετφρ.: Bασιλική Π. Nταλάκου), Aθήνα, Gutenberg, 1996.

Κυρ. Ντελόπουλος, Σύστημα βιβλιογραφίας, Αθήνα, Ε.Λ.Ι.Α. 1980.

W. J. Ong, Προφορικότητα και εγγραμματοσύνη. Η εκτεχνολόγηση του λόγου (μτφρ.: Κ. Χατζηκυριάκου), Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2001.

Aλέξ. Πολίτης (συνεργασία: Mαρία Mαθιουδάκη- Tριαντ. E. Σκλαβενίτης), Eγχειρίδιο του νεοελληνιστή. Bιβλιογραφίες – Λεξικά – Eγχειρίδια – Kατάλογοι – Eυρετήρια - Xρονολόγια, Hράκλειο, Πανεπιστημιακές Eκδόσεις Kρήτης, 2002.

R. E. Scholes, Η δύναμη του κειμένου. Λογοτεχνική θεωρία και διδασκαλία των γραμμάτων (1985), (μετφρ.: Ζωή Κ. Μπέλλα), Αθήνα, Εκδόσεις Τυπωθήτω, 2005.

P. Szondi, «Περί φιλολογικής γνώσεως» (1962): Δοκίμια. Xέλντερλιν, Σλέγκελ, Σίλλερ, Mπένγιαμιν, (μετφρ.: Στέλλα Nικολούδη), Aθήνα, Eστία, 1999, 11-38.

D. Walton, Fundamentals of Critical Argumentation, Cambridge, Cambridge University Press, 2006.

M. Warner, The Aesthetics of Argument, Οξφόρδη, Oxford University Press, 2016. 

2. Νεοελληνική Πεζογραφία

Ομότιμη Καθηγήτρια Ε.-Λ. Σταυροπούλου

ΘΕΜΑ: Η ημερολογιακή γραφή

Η έννοια του ημερολογίου. Μορφές ημερολογίων (προσωπικά, ταξιδιωτικά, εργασίας κ.ά.). Η ημερολογιακή μυθοπλασία και οι πρόγονοί της. Τα ημερολόγια εργασίας συγγραφέων και η συμβολή τους στη μελέτη του έργου τους κ.ά. Μετά από σύντομη ιστορικογραμματολογική εισαγωγή στο θέμα θα σχολιαστούν επιλεγμένα κείμενα της ξένης αλλά κυρίως της ελληνικής παραγωγής. Έμφαση θα δοθεί και στη μετεξέλιξη του ημερολογίου στο διαδίκτυο.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Αλεξάνδρα Σαμουήλ, O βυθός του καθρέφτη. O André Gide και η ημερολογιακή μυθοπλασία στην Eλλάδα. Πανεπιστημιακές Eκδόσεις Kρήτης, Hράκλειο 1998.

 Philippe Lejeune, On Diary. Edited by Jeremy D. Popkin and Julie Rak. Katherine Durnin Translator. University of Hawaii Press, 2009.

Lorna Martens, The Diary Novel. Cambridge University Press, 1985.

Valerie Raoul, The French Fictional Journal: Fictional Narcissism/Narcissistic Fiction. University of Toronto Press, 1980.

Υποχρεωτικά Σεμινάρια Β΄ εξαμήνου

1. Νεοελληνική Ποίηση

Καθηγητής Ευριπίδης Γαραντούδης

Το σεμινάριο αποβλέπει στην ανάπτυξη του προβληματισμού γύρω από το τεχνοτροπικό στίγμα και τις τεχνοτροπικές εξελίξεις της ελληνικής ποίησης από τον μεσοπόλεμο (γενιά του 1930) μέχρι την αρχή της μεταπολίτευσης (πρώτη και δεύτερη μεταπολεμική γενιά). Θα εξεταστούν ζητήματα λογοτεχνικής ιστορίας όπως η τεχνοτροπία, οι γραμματολογικοί όροι, η σχέση ποίησης και ιστορίας, η σχέση ποίησης και ιδεολογίας, η θεματική και η μορφολογία των ποιητικών κειμένων.

2. Συγκριτική Φιλολογία

Επίκουρη Καθηγήτρια Λητώ Ιωακειμίδου

Το μάθημα εξετάζει τον επιστημονικό κλάδο της Συγκριτικής Φιλολογίας, τους βασικούς ερευνητικούς του άξονες, τις επιστημολογικές-μεθοδολογικές του προϋποθέσεις και τους σκοπούς του. Ειδικότερα, γίνεται μια ιστορική αναδρομή στη γένεση και την εξέλιξη της Συγκριτικής Φιλολογίας στην Ευρώπη και δίνεται έμφαση στην έννοια του εθνικού (έθνος, εθνική γλώσσα) ως προϋπόθεσης για τη γένεση αυτή. Στη συνέχεια, γίνεται μια συστηματική ανάλυση (λογοτεχνική και εξωλογοτεχνική) των στοιχείων του ορισμού της Συγκριτικής Φιλολογίας και αναδεικνύονται ως μεθοδολογικά εργαλεία σύγκρισης η αναλογία, η συγγένεια, η επίδραση, η τύχη ενός έργου κ.ά., με αντίστοιχα παραδείγματα από λογοτεχνικά έργα. Ως προς την έννοια της Ιστορίας της Λογοτεχνίας και τη συγκριτική επέμβαση σ’ αυτήν, που εξετάζονται στο σεμινάριο, δίνεται έμφαση στην ιστορικότητα του λογοτεχνικού έργου, στις κοινωνικές/ιδεολογικές/πολιτισμικές προϋποθέσεις παραγωγής της λογοτεχνίας και στην έννοια της παγκόσμιας λογοτεχνίας και της παγκοσμιοποίησης σήμερα. Επίσης, αναπτύσσονται, μέσω χαρακτηριστικών παραδειγμάτων, βασικοί τομείς έρευνας της Συγκριτικής Φιλολογίας: Μοτίβα και θέματα, ιστορία των ιδεών, φιλοσοφία και λογοτεχνία, λογοτεχνικός μύθος κ.ά. Μέσα από τις σχέσεις Συγκριτικής Φιλολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, αναδεικνύονται ζητήματα ποιητικής, λογοτεχνικών ειδών, θεωρίας της πρόσληψης, καθώς και η σχέση Συγκριτικής Φιλολογίας και Μεταφρασεολογίας/Μεταφραστικών Σπουδών. Τέλος, σταθμίζονται τόσο η σημερινή κατάσταση των συγκριτολογικών σπουδών, όσο και οι προοπτικές τους.

Στο σεμινάριο Συγκριτικής Φιλολογίας ΙΙ, με κεντρικό άξονα τις διαπολιτισμικές και διακειμενικές σχέσεις, εξετάζονται ειδικά θέματα που εμπίπτουν στα πεδία έρευνας του συγκεκριμένου επιστημονικού κλάδου.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

1) BRUNEL Pierre, PICHOIS Claude, ROUSSEAU André-Michel, Qu’est-ce que la littérature comparée ?, Παρίσι, εκδ. Armand Colin, 1983, 2000 (στα ελληνικά: Τι είναι η Συγκριτική Γραμματολογία;, μτφ. Δημήτρης Αγγελάτος, Αθήνα, Πατάκης, 1998).

2) ΠΟΛΙΤΟΥ-ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ Ελένη, Η Συγκριτική Φιλολογία, Χώρος, σκοπός και μέθοδοι έρευνας, Αθήνα, Εκδ. Καρδαμίτσα, 1981.

3) ΠΟΛΙΤΟΥ-ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΥ Ελένη, Συγκριτική Φιλολογία, Από τη θεωρία στην πράξη, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, 2009.

4) ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ Ζ. Ι., Συγκριτισμός και Ιστορία της Λογοτεχνίας, Αθήνα, Επικαιρότητα, 1988.

5) ΣΙΑΦΛΕΚΗΣ Ζ. Ι., Η εύθραυστη αλήθεια, Εισαγωγή στη θεωρία του λογοτεχνικού μύθου, Αθήνα, Gutenberg, 1994.

Υποχρεωτικό Σεμινάρια Γ΄ εξαμήνου

1. Θεωρία Λογοτεχνίας

Καθηγήτρια Άννα Τζούμα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΕΣ

  • Εθνικές
  • Μετα-ανθρώπινες
  • Πολιτισμικές
  • Προσφυγικές
  • Ταξικές
  • Φυλετικές
  • Φύλου - Σεξουαλικότητας

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Αθηνά (επιμ.), Φεμινιστική θεωρία και πολιτισμική κριτική, Νήσος, Αθήνα, 2006.
  2. ARENDT Hanna, AGAMBEN Giorgio, TRAVERSO Enzo,  Εμείς οι πρόσφυγες. Τρία κείμενα, μτφρ. Κ. Δεσποινιάδης, Α. Γαβριηλίδης, Ν. Κούρκουλος, εκδ. του Εικοστού Πρώτου, Αθήνα, 2015.
  3. BAUMAN Zygmunt, Identity. Conversations with Benedetto Vecchi, Polity Press, 2004.
  4. BOURDIEU Pierre, Η ανδρική κυριαρχία, Πατάκης, Αθήνα, 2002.
  5. BRAIDOTTI Rosi, Νομαδικά υποκείμενα. Ενσωματότητα και έμφυλη διαφορά στη σύγχρονη φεμινιστική θεωρία, μτφρ. Α. Σηφάκη, Ο. Τσιακάλου, Νήσος, Αθήνα, 2014.
  6. BUTLER Judith, AΘΑΝΑΣΙΟΥ Αθηνά, Απ-αλλοτρίωση: Η επιτελεστικότητα στο πολιτικό, μτφρ. Α. Κιουπκιολής, Τόπος, Αθήνα, 2016.
  7. BUTLER Judith, SPIVAK Gayatri, Τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο: Γλώσσα , πολιτική και δικαίωμα του ανήκειν, επιμ. Μ. Καραβαντά, Τόπος, Αθήνα, 2015.
  8. GOFFMAN Erving, Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2001.
  9. HALL Stuart (ed.), Representation: Cultural Representations and Signigying Practices, The Open University, London, 1997.
  10. HARAWAY Donna, Ανθρωποειδή, Κυβόργια και Γυναίκες. Η επινόηση της φύσης, μτφρ. Π. Μαρκέτου, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2014.
  11. JEFFERSON Ann, «Ζητήματα σώματος: ο Εαυτός και ο Άλλος στον Μπαχτίν, στον Σαρτρ και στον Μπαρτ» στο Φώτης ΤΕΡΖΑΚΗΣ (επιμ.), Μεταμαρξιστικά ρεύματα στην αισθητική και στη θεωρία της λογοτεχνίας. Λούκατς, Γκολντμαν, Μπένγιαμιν, Μπρεχτ, Μπαχτίν, Πολιτισμική Θεωρία, Αποδόμηση, Futura, Αθήνα, 2004, σ.205-244.
  12. KNELLWOLF C., NORRIS C. (επιμ.), Ιστορία της Θεωρίας της Λογοτεχνίας/9. Ιστορικές, φιλοσοφικές και ψυχολογικές όψεις της θεωρίας της λογοτεχνίας στον 20ό αιώνα, θεώρηση μτφρ. Σ. Παρασχάς, Μ. Πεχλιβάνος, Ε. Σηφάκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, Θεσσαλονίκη, 2010. Τα κεφάλαια: 
    • «Από την πολιτισμική ποιητική στις πολιτισμικές σπουδές», σ. 211-240.
    • «Φύλο και σεξουαλικότητα», σ. 275-335.
    • «Αποικιοκρατία, μεταποικιοκρατία, έθνος και φυλή», σ.337-392
  13. KRISTEVA Julia, Ξένοι μέσα στον εαυτό μας, Scripta, Αθήνα, 2004.
  14. KRISTEVA Julia, Έθνη χωρίς εθνικισμό, μτφρ. Κ. Γιώρμας, Εναλλακτικές εκδόσεις, Αθήνα, 1997.
  15. ΜΑΚΡΥΝΙΩΤΗ Δήμητρα (επιμ.), Τα όρια του σώματος. Διεπιστημονικές προσεγγίσεις, Νήσος, Αθήνα, 2004.
  16. RICOEUR Paul, Ο ίδιος ο εαυτός ως άλλος, Πόλις, Αθήνα, 2008.
  17. SAID Edward, Οριενταλισμός, Νεφέλη, Αθήνα, 1996.
  18. «Goffman Erving» στο Philip SMITH, Πολιτισμική Θεωρία. Μια Εισαγωγή. Κριτική, Αθήνα, 2006, σσ. 109-117.
  19. STOREY John, Πολιτισμική Θεωρία και Λαϊκή Κουλτούρα. Εισαγωγή, Πλέθρον, Αθήνα, 2015, σσ. 180-261.
  20. TAYLOR Charles, Πηγές του εαυτού: Η γένεση της νεωτερικής ταυτότητας, μτφρ. Ξ. Κομνηνός, Ίνδικτος, Αθήνα, 2007.
  21. ΤΖΟΥΜΑ Άννα, Εκατό χρόνια νοσταλγίας. Το αυτοβιογραφικό αφήγημα Έθνος, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2007.
  22. TODOROV Tzvetan, Η κατάκτηση της Αμερικής. Το ζήτημα του άλλου, Νήσος, Αθήνα, 2004.
  23. TODOROV Tzvetan, Ο εκπατρισμένος, μτφρ. Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Πόλις, Αθήνα, 1999.
  24. TODOROV Tzvetan,  Ο φόβος των βαρβάρων: Πέρα από τη σύγκρουση των πολιτισμών, μτφρ. Γ. Καράμπελας, Πόλις, Αθήνα, 2009.
  25. NUSSBAUM Martha, APPIAH Anthony Kwame, BARBER Benjamin, κ.ά., Υπέρ πατρίδος: Πατριωτισμός ή κοσμοπολιτισμός; επιμ. Joshua Cohen, μτφρ. Α. Τσοτσορού, Ε. Μύστακας, Scripta, Αθήνα, 1999.

 

ή Επίκουρη Καθηγήτρια Πέγκυ Καρπούζου

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ 

Zητήματα ατομικής και συλλογικής ταυτότητας στην κατασκευή και την ερμηνεία των λογοτεχνικών κειμένων. Οι άξονες μελέτης του σεμιναρίου θα επικεντρωθούν σε ζητήματα συγκρότησης της ταυτότητας του υποκειμένου που αφορούν:

α) το φύλο και η σεξουαλικότητα (φεμινιστική και έμφυλη κριτική) και β) τις κοινωνικές τάξεις, το έθνος, τη φυλή (μεταμαρξιστική, ανθρωπολογική και μετααποικιοκρατική κριτική). Ειδικό ενδιαφέρον θα δοθεί στις απεικονίσεις της ετερότητας, του διαφορετικού, του περιθωριακού και του ξένου στη λογοτεχνία.

Ειδική εφαρμογή: 

Ταξίδι, ταυτότητα και ετερότητα: Ταξιδιωτική λογοτεχνία του 20ου αιώνα (ταξιδιωτική γραφή ως είδος, στόχοι -αφηγηματικά μέσα, έννοια του χώρου). Έμφυλη ταυτότητα (γυναικεία ταξιδιωτική γραφή, απεικόνιση γυναικών στην ανδρική ταξιδιωτική γραφή). Εθνική ταυτότητα (τοπικότητα, ελληνικότητα, σχέσεις Ανατολής και Δύσης, παγκοσμιοποίηση).

 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ:

1. ΚNELLWOLF C. & NORRIS C. (επιμ.), Ιστορικές, φιλοσοφικές και ψυχολογικές όψεις της θεωρίας της λογοτεχνίας στον 20ο αιώνα, θεώρηση μτφρ. Παράσχας, Πεχλιβάνος, Σηφάκη, Θεσσαλονίκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη, 2010.
-"ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΙΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ" (213-251)
-"ΦΥΛΟ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ" (279-335)
-"ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑ, ΜΕΤΑΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑ, ΕΘΝΟΣ, ΦΥΛΗ" (339-392)

2. BARRY Peter, Γνωριμία με τη Θεωρία: Μια εισαγωγή στη λογοτεχνική και πολιτισμική θεωρία, μτφρ. Α. Νάτσινα, Αθήνα, Βιβλιόραμα, 2013. -κεφ. 6-8 και 10.

3. ΠΑΝΑΡΕΤΟΥ Αννίτα, Ελληνική ταξιδιωτική λογοτεχνία, Αθήνα, Σαββάλας, 2002. 

βλ. Αναλυτική βιβλιογραφία στο e-class του μαθήματος.

Σεμινάρια Επιλογής Α΄ και Γ΄ Εξαμήνου:

1. Αρχειακή Έρευνα

Καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά

Το σεμινάριο αποβλέπει στην ανάπτυξη του προβληματισμού γύρω από το τεχνοτροπικό στίγμα και τις τεχνοτροπικές εξελίξεις της ελληνικής ποίησης από τον μεσοπόλεμο (γενιά του 1930) μέχρι την αρχή της μεταπολίτευσης (πρώτη και δεύτερη μεταπολεμική γενιά). Θα εξεταστούν ζητήματα λογοτεχνικής ιστορίας όπως η τεχνοτροπία, οι γραμματολογικοί όροι, η σχέση ποίησης και ιστορίας, η σχέση ποίησης και ιδεολογίας, η θεματική και η μορφολογία των ποιητικών κειμένων.

2. Νεοελληνικό Δράμα

Επίκουρος Καθηγητής Θανάσης Αγάθος     

Θεωρία: Αριστοτελική, μετα-αριστοτελική και σύγχρονη θεωρία του δράματος.

Ιστορία: Κρητικό και Επτανησιακό θέατρο – Κωμωδία του 19ου αιώνα – Κωμειδύλλιο και δραματικό ειδύλλιο – Πατριωτικό, αστικό και ρομαντικό δράμα, ιστορική τραγωδία - Θέατρο των ιδεών (ρεαλιστικό, κοινωνικό, ψυχολογικό και ποιητικό δράμα, νεορομαντισμός, συμβολισμός, αισθητισμός, μοντερνισμός) - Μεσοπολεμική, μεταπολεμική, μεταπολεμική δραματουργία. 

Διεπιστημονική προσέγγιση: Σχέση του θεάτρου με την πεζογραφία. Μεταφορές νεοελληνικών λογοτεχνικών έργων στο θέατρο. 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Γιώργος Βελουδής, Γραμματολογία. Θεωρία Λογοτεχνίας, Αθήνα: Δωδώνη, 1994

Κώστας Γεωργουσόπουλος, Κλειδιά και κώδικες θεάτρου, Αθήνα: Εστία, 1985.

Αντώνης Γλυτζουρής, Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα: η ανάδυση και η εδραίωση της τέχνης του σκηνοθέτη στο νεοελληνικό θέατρο, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2001.

Θόδωρος Γραμματάς, Νεοελληνικό θέατρο & Κοινωνία: η σύγκρουση των νέων με το σύστημα στο ελληνικό θέατρο του 20ού αιώνα, Αθήνα: Στεφ. Δ. Βασιλόπουλος, 1990.

Πλάτων Μαυρομούστακος, Το θέατρο στην Ελλάδα 1940-2000: μια επισκόπηση, Αθήνα: Καστανιώτης, 2005.

Νίκος Παπανδρέου, Περί θεάτρου, Θεσσαλονίκη: University Studio Press, 1994.

Patrice Pavis, Λεξικό του Θεάτρου, μτφρ. Αγνή Στρουμπούλη, Αθήνα: Gutenberg, 2006.

Κυριακή Πετράκου, Οι θεατρικοί διαγωνισμοί1870-1925, πρόλογος Βάλτερ Πούχνερ, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 2000.

Γιώργος Πεφάνης, Το Θέατρο και τα Σύμβολα. Διαδικασίες συμβόλισης του δραματικού λόγου, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα, 1999.

Manfred Pfister, The Τheory and Αnalysis of Δrama, μτφρ. από τα γερμανικά John Halliday, Cambridge - New York : Cambridge University Press, 1988. 

Bάλτερ Πούχνερ, Νεοελληνικό θέατρο (1600-1940)- Κινηματογράφος, τ. Α΄, Πάτρα: ΕΑΠ, 2002.

Walter Puchner, Ανθολογία Νεοελληνικής Δραματουργίας, Αθήνα: Μ.Ι.Ε.Τ., 2006.

Γιάννης Σιδέρης, Ιστορία του Νέου Ελληνικού Θεάτρου, 1794-1944, Αθήνα: Καστανιώτης, 1990.

Anne Ubersfeld, Les termes clés de l’ analyse du théâtre, Paris: Seuil, 1996.

3. Συγκριτική Φιλολογία II

Επίκουρη Καθηγήτρια Λητώ Ιωακειμίδου - Επίκουρη Καθηγήτρια Τίνα Λεντάρη

«Εκδοχές της αφηγηματικής μυθοπλασίας από τον Μεσαίωνα στον 18ο αιώνα».

Το σεμινάριο εξετάζει, σε επίπεδο ποιητικής, θεματικής, υφολογίας και ιδεολογίας, διάφορους τύπους παλαιών μυθοπλασιών, από τον Μεσαίωνα έως και τον 18ο αιώνα, επιχειρώντας να προσεγγίσει πολυεπίπεδα τη γέννηση και την εξέλιξη προδρομικών μορφών του σύγχρονου μυθιστορήματος. Το εγχείρημα αυτό βασίζεται ταυτόχρονα σε τρεις άξονες:

Α) Ανάκληση, μέσα από την εξειδικευμένη βιβλιογραφία, των καθοριστικών απόψεων-συνθέσεων-θεωριών για τη γέννηση και την εξέλιξη της μυθιστορίας, του (παλαιού και νέου τύπου) μυθιστορήματος, της αφηγηματικής μυθοπλασίας κλπ.

Β) Επικέντρωση σε κομβικά λογοτεχνικά έργα-σταθμούς για το όλο θέμα, στο ειδολογικό πλαίσιο των ζητημάτων και τη χρονική περίοδο που απασχολούν το σεμινάριο.

Γ) Σύνδεση των κειμένων αυτών με νεότερα και σύγχρονα ζητήματα ποιητικής, που μπορούν να αναδείξουν και τον ανεξάντλητο, δημιουργικό, ανοιχτό χαρακτήρα των αναγνώσεών τους.

Ο όλος προβληματισμός έχει συγκριτική βάση και μέθοδο, καθώς τα δεδομένα συλλέγονται από περισσότερες «εθνικές» λογοτεχνίες και ο συνδυασμός τους οδηγεί σε συνθέσεις και «μοντελοποιήσεις».

Οι εργασίες που προτείνονται στους εγγεγραμμένους ακροατές δύνανται να έχουν ως αντικείμενο κάποιο βιβλιογραφικό ζήτημα ή έναν θεματικό ή υφολογικό προβληματισμό πάνω στα έργα που παρουσιάζονται από τις διδάσκουσες ή πάνω σε κάποιο άλλο έργο το οποίο εμπίπτει στην προβληματική του σεμιναρίου, μέσα από έναν κατάλογο που θα δοθεί στο μάθημα.

4. Νεοελληνική Κριτική

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Άννα Χρυσογέλου-Κατσή

Κριτική. Νεοελληνική Κριτική. Η Νεοελληνική Κριτική στον 19ο αιώνα:

- Τα πρώτα κείμενα στον τύπο ή σε προλόγους αυτοτελών εκδόσεων. Θέματα ορολογίας, κριτήρια αξιολόγησης, επιλογή έργων.

- Οι πανεπιστημιακοί ποιητικοί (κ.λπ.) διαγωνισμοί.

- Οι φιλολογικές έριδες: θέματα γλώσσας, στίχου, αισθητικά κριτήρια.

Βιβλιογραφία (επιλογή)

Abrams, M.H., Ὁ Καθρέφτης καὶ τὸ Φῶς. Ρομαντικὴ Θεωρία καὶ Κριτικὴ Παράδοση. Μετάφραση Ἄρης Μπερλῆς. Γλῶσσα-Θεωρία-Πράξη. Ἐκδόσεις Κριτική, Ἀθήνα 2001.

Ἀγγελάτος Δ., «ήχος λεπτός… […] γλυκύτατο[ς], ανεκδιήγητο[ς]…». Ἡ «τύχη» τοῦ σολωμικοῦ ἔργου καὶ ἡ ἐξακολουθητικὴ ἀμηχανία τῆς κριτικῆς (1859-1929). Ἐκδόσεις Πατάκη, Ἀθήνα 2000, σελ. 15-71.

Ἀγγελάτος Δ., Πραγματικότης καὶ Ἰδανικόν. Ὁ Ἄγγελος Βλάχος καὶ ὁ αἰσθητικὸς κανόνας τῆς ἀληθοφάνειας (1857–1901). Μεταίχμιο, Ἀθήνα 2003. 

Ἀμπατζοπούλου Φρ., «Ἡ λογοτεχνικὴ μετάφραση στὴν Ἑλλάδα», Ἡ γραφὴ καὶ ἡ βάσανος. Ζητήματα λογοτεχνικῆς ἀναπαράστασης. Ἐκδόσεις Πατάκη, Ἀθήνα 1999.

Βελουδῆς Γ., Διονύσιος Σολωμός. Ρομαντικὴ ποίηση καὶ ποιητική. Οἱ γερμανικὲς πηγές. Ἐκδόσεις Γνώση, Ἀθήνα 1989.

Βελουδῆς Γ., Μονὰ–ζυγά. Δέκα νεοελληνικὰ μελετήματα. Ἀθήνα, Γνώση, 1992.

Βουτουρῆς Π., Ὡς εἰς καθρέπτην… Προτάσεις καὶ ὑποθέσεις γιὰ τὴν ἑλληνικὴ πεζογραφία τοῦ 19ου αἰώνα. Ἀθήνα, Νεφέλη, 1995.

Γεωργαντᾶ Α., «Ὁ διάλογος γιὰ τὸ παρὸν τῆς Νέας Ἑλλάδας», Αἰὼν βυρωνομανής. Ὁ κόσμος του Byron καὶ ἡ νέα ἑλληνικὴ ποίηση. Ἑξάντας, Ἀθήνα 1992, σελ. 17-51.

Δήτσα Μ., Νεολογία καὶ Κριτικὴ στὸν 19ο αἰώνα. Νεόπλαστοι λογοτεχνικοὶ ὅροι ἀπὸ τὴ «Συναγωγὴ» τοῦ Σ. Α. Κουμανούδη. Ἀθήνα, Ἑρμῆς, 1988.

Ἑλληνικότητα καὶ Ἑτερότητα: Πολιτιστικὲς διαμεσολαβήσεις καὶ ῾ἐθνικὸς χαρακτἠρας στὸν 19ο αίώνα῾ (ΕΙΕ, 14–17 Μαΐου 2015), Πρακτικὰ Συνεδρίου. (ὑπὸ ἐκτύπωση) 

Jauß H. R., Fr. Schlegels und Fr. Schillers Replik auf die «Querelle des Anciens et des Modernes», Europäische Aufklärung. H. Friedrich und Fr. Schalk (Hrsg.). W. Fink Verlag, München-Allach 1967, σελ. 117-140.

Κασίνης Κ., «Η μετάφραση ὡς καταλύτης τῆς δημιουργίας ἐθνικῆς φιλολογίας», Ὁ Ἑλληνισμὸς στὸν 19ο αἰώνα. Ἰδεολογικὲς καὶ αἰσθητικὲς ἀναζητήσεις. Ἐπιμέλεια: Π. Βουτουρῆς-Γ. Γεωργῆς. Ἐκδόσεις Καστανιώτη, Ἀθήνα 2006, σελ. 150-159.

Ἡ Κριτικὴ στὴ Νεότερη Ἑλλάδα. Ἑταιρεία Σπουδῶν Νεοελληνικοῦ Πολιτισμοῦ καὶ Γενικῆς Παιδείας. Ἵδρυμα Σχολῆς Μωραΐτη, Ἀθήνα 1981.

Μάργαρης Δ., Τὰ παλιὰ περιοδικά: Ἡ ἱστορία κι ἡ ἐποχή τους: Πανδώρα, Εὐτέρπη, Χρυσαλλίς, Ἑβδομάς, Ἑστία, Τὰ Ζακυθινά, Ραμπαγᾶς. Ἀθῆναι, Ἐκδότης Ἰω. Σιδέρης, χ.χ. 

Μιχαλόπουλος Φ., «Ὁ Ἄγγελος Βλάχος καὶ ἡ Νεοελληνικὴ Κριτική», Νέα «Ἑστία, τεῦχ. 539 (Χριστούγεννα 1949), σελ. 159–180.

Μουλλᾶς Π., Ρήξεις καὶ συνέχειες. Μελέτες γιὰ τὸν 19ο αἰώνα. Ἀθήνα, Σοκόλης, 1993.

Moullas P., Les Concours Poétiques de l’ Université d’ Athènes  1851-1877. Archives Historiques de la Jeunesse Grecque. Secrétariat Général à la Jeunesse, 22. Athènes 1989. 

Νεοελληνικὴ Κριτική. (Ἐπιμέλεια: Ι. Μ. Παναγιωτόπουλος, Δ. Ζακυθηνός, Ε. Π. Παπανοῦτσος). Βασικὴ Βιβλιοθήκη, άρ. 42.

Ντουνιᾶ Χρ., «Περικλῆς Γιαννόπουλος: Ἀπὸ τὸν εὐρωπαϊκὸ αἰσθητισμὸ στὴν ἑλληνοκεντρικὴ αἰσθητική», στὸν τόμο Λόγος καὶ Χρόνος στὴ Νεοελληνικὰ Γραμματεία (18ος–19ος αἰ.). Πρακτικὰ Συνεδρίου πρὸς τιμὴν τοῦ Ἀλέξη Πολίτη. Πανεπιστημιακὲς Ἐκδόσεις Κρήτης, σελ. 761–785.

Παπακώστας, Γιάννης, «Γύρω ἀπὸ τοὺς ὅρους Φιλολογία, Έλαφρὰ Φιλολογία, Λογοτεχνία», Ἰχνηλασίες. Φιλολογικὰ μελετήματα. Ἐκδόσεις Ὀδυσσέας, Ἀθήνα 1990, σελ. 13–27.

Πολυλᾶς, Ι., Ἡ φιλολογική μας γλῶσσα. Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια: Κ. Μπαλάσκας. Σύλλογος πρὸς Διάδοσιν Ὠφελίμων Βιβλίων, Ἀθῆναι 2005.

Preisendanz W., Ρομαντισμός-Ρεαλισμός-Μοντερνισμός. Μετάφραση Α. Χρυσογέλου-Κατσῆ. Θεωρία καὶ Μέθοδος. Ἐκδόσεις Καρδαμίτσα, 1990.

Ροΐδης Ἐμμ., «Τὸ “Ταξίδι” τοῦ Ψυχάρη», Ἅπαντα. Φιλολογικὴ ἐπιμέλεια Ἄλκης Ἀγγέλου. Φιλολογικὴ Βιβλιοθήκη. Ἑρμῆς, Ἀθήνα 1978, τόμ. 3, σελ. 299-327.

Σαμουὴλ Α., «Ἐκφράσεις τῆς “θεωρίας τοῦ περιβάλλοντος” στὸν ἑλληνικὸ χῶρο πρὶν ἀπὸ τὸν Ροΐδη», Νέα Ἑστία, τχ. 1739, Νοέμβριος 2001, σελ. 709–721.

Σαχίνης Α., Συμβολὴ στὴν ἱστορία τῆς Πανδώρας καὶ τῶν παλιῶν περιοδικῶν. Ἀθήνα 1964.

Σίλλερ Φρ., Περὶ ἀφελοῦς καὶ συναισθηματικῆς ποιήσεως. Μετάφραση Π. Κονδύλης. Στιγμή, Ἀθήνα 1985.

Χρυσογέλου–Κατσῆ Α., Ἡ φιλολογικὴ ἔρις Ἐμμ. Ροΐδη–Ἀγγέλου Βλάχου. Ὁ διάλογος τῶν κειμένων. (Ἀδημ. διδακτ. διατριβή), Ἀθήνα 1998.

Χρυσογέλου–Κατσῆ Α., «Εισαγωγὴ» στὸ ἔργο Ἄγγελος Βλάχος, Κριτικὰ Κείμενα. Νεοελληνικὴ Βιβλιοθήκη. Ἵδρυμα Κώστα καὶ Ἑλένης Οὐράνη, Ἀθήνα 2016, τόμ. Α΄, σελ. 15-65. 

Σεμινάρια Επιλογής Β΄ Εξαμήνου

1. Θεωρία Λογοτεχνίας ΙΙ

Καθηγήτρια Άννα Τζούμα

ΜΕΤΑΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ

  • Η μεταμοντέρνα εποχή.
  • Η μεταμοντέρνα σκέψη.
  • Η μεταμοντέρνα τέχνη.

APPANDURAI Arjun, Νεωτερικότητα χωρίς σύνορα. Πολιτισμικές διαστάσεις της παγκοσμιοποίησης.

BAUMAN Zygmunt, Η Μετανεωτερικότητα και τα δεινά της.

BERTENS Hans and NATOLI Joseph, Postmodernism. The Key Figures.

BARRY  Peter, «Μεταμοντερνισμός» στο Γνωριμία με τη Θεωρία, σσ.107-122.

CULLER  Jonathan, Αποδόμηση.

JAMESON  Frederic, Το Μεταμοντέρνο.

HALL  Stuart, Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας.

HALL  Stuart, Η νεωτερικότητα σήμερα.

HARVEY  David, Η κατάσταση της μετανεωτερικότητας.

SMITH  Philip, Πολιτισμική Θεωρία, σσ.330-354.

SNIPP-WALMSLEY  Chris, «Postmodernism» στο Patricia WAUGH, Literary Theory and Criticism, pp.405-426.

STOREY John, Πολιτισμική Θεωρία και Λαϊκή Κουλτούρα, σσ.263-338

WAUGH  Patricia , «Μεταμοντερνισμός» στο  Ιστορία της Θεωρίας της Λογοτεχνίας /9, επιμ.C. Knellwolf και C. Norris, σσ. 411-434.

WAUGH Patricia , Postmodernism: A  Reader.

  • Σχέση μοντέρνου και μεταμοντέρνου.

ΚΟΥΦΟΥ Αγγελική, Μοντερνισμός/Μεταμοντερνισμός: Ανιχνεύοντας την ιστορικότητα της συζήτησης, περ. Σύγχρονα Θέματα 85(2004)84-99

  • Το τέλος των μεγάλων αφηγήσεων και οι έκκεντροι λόγοι.

LYOTARD  François, Η μεταμοντέρνα κατάσταση.

  • Ο λόγος της Ιστορίας ως λόγος λογοτεχνικός.

WHITE  Hayden, Metahistory.

WHITE  Hayden, The Value of Narrativity in the Representation of Reality, pp.345-348, 401, 403, 405-407.

  • Κριτική της αναπαράστασης. Η αναπαράσταση ως γλωσσική χειραφετητική στρατηγική.

BARTHES  Roland, Μυθολογίες.

HALL  Stuart, Αναπαράσταση.

  • Η αποφυσικοποίηση του «φυσικού».

BOURDIEU  Pierre, Η ανδρική κυριαρχία.

  • Πολιτισμικές πρακτικές και υπο-κείμενη ιδεολογία ως προϋποθετικός παράγοντας παραγωγής νοήματος.

SAID Edward, Οριενταλισμός.

  • Τα καθεστώτα αληθείας.

FOUCAULT  Michel, Ιστορία της σεξουαλικότητας.

  • Η έννοια της πόλης ως λαβύρινθου ποικίλων δικτύων κοινωνικής αλληλόδρασης.

RABAN Jonathan, Soft City.

VIRILIO Paul, Ésthétique de la disparition (du temps et de l’espace).

  • Η νέα ποιητική της αφήγησης.
    • Η αφήγηση στον καθρέφτη: τα είδωλα της αυτοαναφορικότητας

HUTCHEON Linda, Narcissistic Narrative.

  • Ρήξη με την ιστορικότητα: ειρωνεία και παρωδία της ιστοριογραφικής μεταμυθοπλασίας.

HUTCHEON  Linda, The Poetics of Postmodernism.

Θα γίνει εισήγηση στο θέμα από την καθηγήτρια κ. Τζούμα. Θα γίνει επιλογή από τους μεταπτυχιακούς φοιτητές του επιμέρους θέματος που θέλουν να αναπτύξουν μετά από συζήτηση στο σεμινάριο.

ή Επίκουρη Καθηγήτρια Πέγκυ Καρπούζου

ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ

Σκοπός του σεμιναρίου είναι η καλύτερη κατανόηση της δομής και της λειτουργίας του λογοτεχνικού κειμένου μέσα από τη μελέτη της σύνθετης σχέσης του λόγου και της κουλτούρας. Ειδικότερα, μέσα από την κριτική προσέγγιση βασικών θεωρητικών κειμένων της μεταδομιστικής κυρίως και μεταμοντέρνας θεωρίας του 20ου αιώνα -η οποία επεδίωξε να κλονίσει τις βεβαιότητες και τις «μεγάλες αφηγήσεις» της μεταφυσικής και της επιστήμης- εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τις πρακτικές παραγωγής του λόγου, της συγκρότησης του υποκειμένου καθώς και τη δυνατότητα γνώσης και αναπαράστασης του κόσμου:

Λόγος και αναπαράσταση (Ε. Auerbach). Βασικές αρχές του μεταδομισμού. Εισαγωγή στις έννοιες της κουλτούρας, της μετανεωτερικότητας και του μεταμοντέρνου (Z. Bauman, J. Baudrillard, F. Jameson). Λόγος και μύθος  (R. Barthes, U. Eco). Λόγος και γραφή (J. Derrida). Λόγος και συνείδηση στο μυθιστόρημα (Μ. Bakhtin). Λόγος και ασυνείδητο (S. Freud). Λόγος, γνώση και εξουσία (M. Foucault, F. Lyotard, Ε. Said).

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΆ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ:

Knellwolf, C. Norris C. (επιμ.), Ιστορία της θεωρίας της λογοτεχνίας: Ιστορικές, φιλοσοφικές και ψυχολογικές όψεις της θεωρίας της λογοτεχνίας στον 20ό αιώνα , μτφρ. Σ. Παράσχας, Μ. Πεχλιβάνος, Ε. Σηφάκη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη, 2010, κεφ. 411-434.

Smith Philip, Πολιτισμική θεωρία: Μια εισαγωγή, μτφρ. Θανάσης Κατσικερός, Αθήνα, Κριτική, 2006, κεφ. 13- κεφ. 14, σ. 329-374.

βλ. Αναλυτική βιβλιογραφία στο e-class του μαθήματος.

2. Νεοελληνική Πεζογραφία II

Καθηγήτρια Χριστίνα Ντουνιά

Χρήσεις της αρχαιότητας στο νεοελληνικό μυθιστόρημα

Η πρόσληψη του αρχαιοελληνικού παρελθόντος, όπως αποτυπώνεται στις πνευματικές και αισθητικές αναζητήσεις του μεσοπολέμου, και η δημιουργική χρήση της αρχαιότητας  (διακειμενικά στοιχεία, μουσειακά εκθέματα, ερείπια, κ.λ.π.) στην νεοελληνική πεζογραφία είναι το αντικείμενο του σεμιναρίου. Η αρχαιότητα, μέσα από αυτά τα ίχνη, που λειτουργούν και ως παλίμψηστα, εμφανίζεται ως ένα δυναμικό αρχέτυπο, που μπορεί να ανανοηματοδοτηθεί ανάλογα με την ιδεολογία και την αισθητική απόβλεψη του συγγραφέα ή να παραμείνει ως απλό σκηνικό της δράσης των μυθιστορηματικών προσώπων. Στα πλαίσια αυτά θα μελετηθεί η παλαιότερη και η σύγχρονη βιβλιογραφία σχετικά με την πρόσληψη της αρχαιότητας και θα εξεταστούν τα έργα: Γ. Σεφέρη, 'Εξι νύχτες στην Ακρόπολη, Κοσμά Πολίτη, Λεμονοδάσος, Εκάτη, Μ. Καραγάτση, Η μεγάλη Χίμαιρα. 

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Δημήτρης Τζιόβας, Ο μύθος της γενιάς του Τριάντα: Νεωτερικότητα, ελληνικότητα και πολιτισμική ιδεολογία, Αθήνα, Πόλις, 2011.

Μύθος και μοντερνισμός: Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, Θεσσαλονίκη 31 Οκτωβρίου - 2 Νοεμβρίου 2002 , Διεθνές Συμπόσιο Συγκριτικής Γραμματολογίας, Θεσσαλονίκη, Εργαστήριο Συγκριτικής Γραμματολογίας, 2003.

3. Λόγιοι και Δημοτικισμός

Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βούλα Ποσάντζη

Αντικείμενο του μαθήματος θα αποτελέσει το γλωσσικό ζήτημα σε σχέση με τη λογοτεχνική παραγωγή του τέλους του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ού. Το μάθημα θα διαρθρωθεί σε δύο άξονες: στη συμβολή αφενός του δημοτικισμού στη λογοτεχνία έως τη γενιά του '30 και αφετέρου στον Εκπαιδευτικό Δημοτικισμό. Θα εστιαστεί σε λογοτεχνικά κείμενα που αποτέλεσαν σταθμό στη στροφή της λογοτεχνίας από το 1880 και έπειτα, όπως η ποίηση του Παλαμά και του κύκλου του, Το Ταξίδι μου του Ψυχάρη, Μπρουσός του Αλ. Πάλλη καθώς και Τα ψηλά βουνά του Ζαχαρία Παπαντωνίου, πεζογράφημα που εισήχθη επίσημα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση μετά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917. Παράλληλα με το γλωσσικό ζήτημα στην Αθήνα, θα εξεταστεί και το γλωσσικό ζήτημα στην Πόλη και τη Σμύρνη, καθώς και η λογοτεχνική παραγωγή της περιφέρειας, που εκφράστηκαν πολύ τολμηρότερα από ό,τι στην ελληνική πρωτεύουσα. Στο πλαίσιο αυτής της ανάπτυξης θα επισημανθεί ο ρόλος των συλλόγων ή ομίλων και των δράσεών τους καθώς και των εντύπων, όπως, για παράδειγμα, του αθηναϊκού "Νουμά" και του πολίτικου "Λόγου" με επικέντρωση στα λογοτεχνικά έργα, τα άρθρα των λογίων/λογοτεχνών για την υπεράσπιση της δημοτικής και στην κριτική που ασκούσαν σε λογοτέχνες, που δεν ανήκαν στον κύκλο τους. Σκοπός του μαθήματος είναι η διάκριση των αντιπαρατιθέμενων θέσεων και ο αγώνας για την επικράτησή τους, που σχετιζόταν άμεσα με την αλλαγή των κοινωνικοπολιτικών συνθηκών. Οι αλλαγές αυτές διαμόρφωναν εκτός της γλώσσας τη θεματική και την αισθητική των λογοτεχνικών ειδών. Ειδικά, μετά τους Βαλκανικούς πολέμους οι δημοτικιστές λόγιοι ταυτίστηκαν με το βενιζελικό όραμα της Μεγάλης Ελλάδας, το οποίο δεν καθόρισε μόνο τη θεματική τους αλλά επικύρωσε μέσω των κειμένων τους τη δημοτική ως την "εθνική γλώσσα", στόχος που έιχε ήδη τεθεί από το 1905 με την ίδρυση του σωματείου "Ανάστασις" του Φ. Φωτιάδη.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Από την αλληλογραφία των πρώτων δημοτικιστών.  Ιωάννινα: Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Φιλοσοφική Σχολή. Τομέας Μεσαιωνικής και Νέας Ελληνικής Φιλολογίας, 1985-1988.

ΓΙΑΝΙΔΗΣ, Ελισαίος, Γλώσσα και ζωή. Αθήνα: Τυπογραφείο Αθανάσιος Δ. Δεληγιάννης, 1908 (πρώτη εκδοση).

ΔΗΜΑΡΑΣ, Αλέξης, Το Αλφαβητάρι με τον Ήλιο, Αθήνα, Ερμής, 1972

ΔΗΜΑΡΑΣ, Αλέξης, Η μεταρρύθμιση που δεν έγινε, τόμ. Α΄, Ερμής, Αθήνα 1974.

ΚΟΡΔΑΤΟΣ, Γιάνης, Ιστορία του γλωσσικού μας ζητήματος, Μπουκουμάνης, Αθήνα 1973.

ΚΡΙΑΡΑΣ, Εμμανουήλ, Λόγιοι και δημοτικισμός. Αθήνα: Εκδοτική Αθηνών, 1987.

ΚΡΙΑΡΑΣ, Εμμανουήλ, Θητεία στη γλώσσα. Αθήνα: Γκοβόστης, 1998.

ΛΑΜΠΡΑΚΗ-ΠΑΓΑΝΟΥ, Αλεξάνδρα, Ο εκπαιδευτικός δημοτικισμός και ο Κωστής Παλαμάς. Αθήνα: Πατάκης, 1994.

MACKRIDGE, Peter, Γλώσσα και εθνική ταυτότητα στην Ελλάδα, 1766-1976. Μετάφραση: Γρηγόρης Κονδύλης. Αθήνα: Πατάκης, 2013.

ΝΟΥΤΣΟΣ, Παναγιώτης, Νίκος Γιαννιός. Αθήνα: "Tυπωθήτω - Gutenberg", 1997.

ΠΑΛΑΜΑΣ, Κ., Άπαντα. (επιλογή ποιημάτων). Έμφαση στο Δωδεκάλογος του γύφτου.

ΠΑΛΛΗΣ, Αλέξανδρος Α., Μπρουσός. Αθήνα: Ερμής, 1975.

ΣΚΛΗΡΟΣ, Γεώργιος, Το Κοινωνικό μας ζήτημα. Αθήνα: Διεθνής Επικαιρότητα, 1971

ΣΤΑΥΡΙΔΗ- ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ, Ρένα (επιμέλεια),  Δημοτικισμός και κοινωνικό πρόβλημα.

Αθήνα: Εστία, 2000

ΤΣΟΛΑΚΗΣ, Χρ., Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική. Σκόπελος: Νησίδες, 1999.

ΦΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ, Άννα, Γλώσσα και Ιδεολογία. Αθήνα: Οδυσσέας, 1987.

ΦΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ, Άννα, Εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και φιλελεύθεροι διανοούμενοι. Αθήνα: Κέδρος, 1977.